Topinstellingen worden gespaard bij cultuurbezuinigingen

Het Nederlands Dans Theater, waarvan hier een danser is afgebeeld, wordt net als het Rijksmuseum en de Nederlandse Opera gespaard bij de cultuurbezuinigingen van Zijlstra. Foto Reuters / Stoyan Nenov

Het kabinet spaart de topinstellingen als het Nederlands Danstheater bij de bezuinigingen van 200 miljoen op de kunstsector. Dat blijkt uit de brief die staatssecretaris Halbe Zijlstra (VVD, Cultuur) vandaag naar de Tweede Kamer heeft gestuurd.

Zijlstra wijkt hiermee af van het advies van de Raad voor Cultuur, zoals gisteravond al duidelijk werd. De brief is hier te downloaden.

Het kabinet bezuinigt vooral op beeldende kunst en de podiumkunsten (zie voor het overzicht van bezuinigingen in de popsector ook dit overzicht van 3VOOR12). Het wil van de huidige tien orkesten nog maar 7 structurele subsidie geven, waarvan 4 volwaardige symfonieorkesten in de regio’s Noord, Oost, Zuid en het verzorgingsgebied Rotterdam-Den Haag, 1 internationaal toporkest, 1 begeleidingsorkest voor de opera en 1 kernensemble voor de begeleiding van dans.

Premier Rutte reageerde vanmiddag tijdens zijn persconferentie op de cultuurbezuinigingen. Volgens hem moeten de instellingen niet langer “met de rug naar de sector en de open knip naar Den Haag” staan, maar “zich omdraaien”.

Raad voor Cultuur gaat zich ‘beraden’

Zijlstra negeert het advies van de Raad voor Cultuur om de bezuinigingen gefaseerd door te voeren. Hij wil alle bezuinigingen per 2013 doorvoeren. De Tweede Kamer spreekt op 27 juni met de staatssecretaris over zijn plannen. Daarna zal de Raad voor Cultuur zich “beraden” op de consequenties, zowel voor de cultuursector als op de toekomst van de raad zelf. In een eigen verklaring laat het weten de snelle invoering van de bezuinigingen te “betreuren”:

Bij een gefaseerde invoering van de bezuinigingen krijgen culturele instellingen de kans om andere inkomstenbronnen aan te boren. Bijvoorbeeld door een groter publiek te bereiken of meer sponsorgelden te vinden. Zonder deze fasering zullen veel instellingen op korte termijn verdwijnen en daarmee wordt de bodem onder het culturele leven weggeslagen. De frictiekosten, die gepaard gaan met gedwongen ontslagen en het niet nakomen van aangegane verplichtingen, zijn bovendien nog een extra belasting voor het cultuurbudget.

Alle bezuinigingen opgesomd

In totaal bestaat de culturele basisinfrastructuur (BIS) vanaf 1 januari 2013 uit de onderstaande functies, waarbij de genoemde aantallen maximalen zijn:

  • 7 orkesten, waarvan 4 volwaardige symfonieorkesten in de regio’s Noord, Oost, Zuid en het verzorgingsgebied Rotterdam-Den Haag, 1 internationaal toporkest, 1 begeleidingsorkest voor de opera en 1 kernensemble voor de begeleiding van dans;
  • 1 grootschalig operagezelschap van internationale statuur en 1 operaproductiekern met beperkte reistaak;
  • 8 theater- en jeugdgezelschappen in 8 kernpunten verspreid over het land;
  • 1 podiumkunstenbreed festival van internationale statuur;
  • 4 dansgezelschappen: 2 grote gezelschappen van internationale statuur (1 balletgezelschap en 1 gezelschap voor moderne dans), 1 gezelschap met jeugddanstaak en 1 ander dansgezelschap;
  • 6 presentatie-instellingen voor beeldende kunst en 50 plaatsen voor toptalent;
  • 2 internationale filmfestivals (film en documentaires) en 1 festival voor actueel vernieuwend aanbod van de Nederlandse film;
  • 3 ondersteunende lettereninstellingen (leesbevordering, landelijke bemiddeling en ondersteuning journalistiek);
  • 4 “sectorinstituten” (film, creatieve industrie, cultuureducatie/amateurkunst en bibliotheken);
  • 3 bovensectorale instellingen (internationaal cultuurbeleid, onderzoek en statistiek en digitalisering erfgoed);
  • 5 fondsen: Fonds Podiumkunsten en Cultuurparticipatie, Mondriaan Fonds voor beeldende kunst en erfgoed, Nederlands Fonds voor de film, Nederlands Letterenfonds, Fonds voor de Creatieve Industrie.

Onderzoek naar doorstart Cultuurkaart

Er komt een verder onderzoek naar een doorstart van de cultuurkaart voor jongeren, zegt Zijlstra in de brief. Walter Groenen, directeur van het CJP, noemt dat “goed nieuws voor de Cultuurkaart en daarmee voor het cultuuronderwijs van bijna 1 miljoen leerlingen”.

Achtergrond

Het kabinet van VVD en CDA sprak vorig jaar met gedoogpartner PVV af om 200 miljoen euro te bezuinigen op de 900 miljoen euro die het toen nog uitgaf aan cultuur. Zijlstra vond al 75 miljoen euro door een aantal regelingen te schrappen (de innovatieregeling, de matchingsregeling en de cultuurkaart voor jongeren) en door alle cultuurinstellingen een ‘efficiencykorting’ op te leggen van 5 procent. De resterende 125 miljoen euro bezuinigt hij op de structurele rijkssubsidies aan kunstinstellingen.

Eerder werd ook al bekend dat de subsidie aan het Nationaal Historisch Museum stopt.