Naast linkse kerk verrijst een rechtse kathedraal

In de oorlog tegen links en slecht is alles geoorloofd, stelt Wouter van Dieren. Feiten en meningen zijn één pot nat. Wetenschappers worden voor de rechter gedaagd.

In zijn column (Opinie, 7 juni) vertelt Derk Jan Eppink het nieuwtje dat de ooit zo seculiere BBC is overgenomen door de evangelisten van de linkse kerk. Een afvallige BBC-medewerker heeft de omroep verlaten. In een klokkenluidersboek doet hij verslag van de praktijken binnen deze heilige plek van het vrije woord. Die komen erop neer dat BBC’ers hun eigen wereld creëren van goed en kwaad. Hierin zijn sommige mensen oké en anderen niet. Dit blijkt uit programma’s, uit de onderlinge gesprekken en uit oekazes van de BBC-directie. Die heeft linksige geloofsteksten aan de kerkdeur gespijkerd. Perfide opvattingen over de klimaatsverandering spelen daarin een hoofdrol.

Eppink gooit alles op één hoop. Zijn hele pantheon van bedenkelijke goden komt voorbij, zoals Al Gore. Hij bestaat het om te logeren in een luxe hotelkamer. Daar komt de BBC-leiding op het matje. De kerkbanken zitten vol klimaatwetenschappers. Hun koorzang klinkt volgens Eppink nog steeds vals – alsof niet allang is vastgesteld dat hun geen blaam treft.

Veel informanten hadden Eppink de feiten kunnen vertellen. Die negeert hij. Ze passen niet in zijn j’accuse. Heeft hij soms opdringerige, groene jehova’s aan de deur gehad, die zijn huiselijke rust kwamen verstoren?

Waarom heeft de BBC in een intern memorandum een eind willen maken aan de idee dat het klimaatdebat nog steeds zou bestaan uit een baaierd van meningen, in plaats van uit wetenschappelijke feiten? Om de strekking hiervan te begrijpen, biedt het boek The Republican War on Science, van de Amerikaanse auteur Chris Mooney, uitkomst. In hun uiterste verdediging van het marktfundamentalisme en van de bijbehorende utopie van volledige deregulering vernietigen de Republikeinen de basis van de American Dream: kennis, topuniversiteiten, toegang tot goed onderwijs – en vooral wetenschappelijke reputaties.

Dat laatste gebeurt door onderzoekers bij honderden voor de rechter te slepen. Daar moeten zij bewijzen dat ze integer bezig zijn. Wie het waagt om uit onderzoek te concluderen dat bijvoorbeeld de voedingsindustrie een risico vormt voor de volksgezondheid, of dat roken gevaarlijk is, of dat het klimaat verandert, of zelfs dat de evolutieleer een gegeven is, en in een publicatie ook maar de geringste aanwijzing geeft van wat vooringenomenheid zou kunnen zijn, vindt een subpoena op de deurmat. Daarna begint een juridische ellende zonder weerga. Horden rechtse lobbyisten en juristen komen voorbij. Zij zijn ingehuurd door zich bedreigd voelende bedrijven en conservatieve denktanks. De aangeklaagde gaat failliet en mentaal voor de bijl.

De voedingsbron voor deze heksenjacht is de overtuiging dat de vrije markt en de individuele vrijheid worden bedreigd door op wetenschap gebaseerde interventies, zoals een verbod op roken, klimaatmaatregelen, verplichte verzekeringen et cetera. Massahysterie jegens socialisme, wetenschap (dan gedegradeerd tot junk science), illegale immigranten en zelfs de Joodse wereldheerschappij is Republikeins van origine. Zet Fox Radio maar eens aan – 2.500 zenders over de hele Verenigde Staten, 24 uur per dag. Het McCarthyism is hiermee vergeleken een vriendelijke pastorale.

De klimaatverandering is het hoofdthema van deze oorlog. Deze wordt methodisch bestreden. Feiten worden vervangen door meningen. De sluwheid hiervan is zelfs overgenomen door de in het nauw gebrachte financiële sector. Die vertaalde zijn ratingadviezen bij zijn verdediging voor het Congres naar just opinions.

Eppink ontwaart tussen de linkse kerkgangers ook activisten die aardappelvelden vernietigen, vanwege de GMO-proeven die daar worden gedaan tegen schimmelziekten. Dat is inderdaad niet erg intelligent van die activisten, maar wat hebben deze types te maken met de klimaatwetenschap, met de hotelkamer van Al Gore, of met de BBC, die ervoor waarschuwt dat de War on Science ook Engeland binnenvalt?

Aan de overkant van het plein waaraan de linkse kerk staat, wordt gebouwd aan de rechtse kathedraal. Vanaf die kansel wordt het geloof verkondigd in de vrije markt. Dit wordt onderbouwd door weinig feiten en veel rancune. In de kerkezak worden gelden ingezameld voor het vernietigen van de instituties der andersdenkenden – de zeloten, volgens Eppink. Weg ermee. Weg ook met de groene protestanten, die in Gore hun dominee zagen, die in de zorg hun barmhartigheid uitdrukten en die in cultuur en natuur de beschaving verankerden.

Wouter van Dieren is directeur van milieuadviesbureau IMSA te Amsterdam.