Kabinet bezuinigt verder maar zoekt ook draagvlak

Aankondigingen van bezuinigingen door het kabinet volgen elkaar nu snel op. Verzet uit de samenleving wordt meestal genegeerd. Hoe zit het met draagvlak?

Het is weer zo’n vrijdag. Aan de grote vergadertafel in de Trêveszaal bespraken ministers vandaag weer honderden miljoenen aan bezuinigingen. Na de weinig vrolijke berichten over het persoonsgebonden budget voor chronisch zieken en de kinderopvang van afgelopen week, heeft het kabinet vandaag opnieuw slecht nieuws: inperking van het basispakket en stevige bezuinigingen in de cultuursector.

En dat nadat kabinetsleden vanmorgen een akkoord hadden gesloten met vakbonden en werkgevers over de toekomst van de pensioenen en de AOW. Het is nog maar afwachten hoe de 1,4 miljoen FNV-leden op het akkoord reageren. Maar de deal met FNV-voorzitter Agnes Jongerius en werkgeversvoorman Bernard Wientjes is goed nieuws voor Rutte en zijn ministers. Afspraken met het middenveld zorgen voor draagvlak, en zonder draagvlak wordt het een stuk moeilijker om zware maatregelen te kunnen uitvoeren.

Eerder deze week incasseerde het kabinet wat dat betreft juist een tegenvaller: bijna geen enkele gemeente wil meewerken aan samenvoeging van regelingen voor de sociale werkplaatsen, voor jonge arbeidsgehandicapten en bijstandsgerechtigden. Daarvoor krijgen ze te weinig geld – er wordt per saldo 1,8 miljard euro op bezuinigd. Ook over de afwijzing door de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) van het zogeheten bestuursakkoord zou het kabinet vandaag praten.

Rutte leek gisteren in een Kamerdebat al een kleine opening te bieden voor nieuwe onderhandelingen met de gemeenten. Hij zei een brief van de VNG tegemoet te zien. „En daar gaan we dan het gesprek over aan”. Maar of er nog wat extra geld voor de gemeenten in het vat zit, valt te bezien. Het grote doel – deze kabinetsperiode 18 miljard euro bezuinigen – moet gehaald worden. Daarom wordt verzet uit de samenleving meestal genegeerd.

Dat gebeurt vandaag bijvoorbeeld met de tegenstand uit de cultuursector. Staatssecretaris Halbe Zijlstra (Cultuur, VVD) zal naar verwachting de ministerraad achter zich krijgen met het plan om met ingang van 1 januari 2013 200 miljoen te bezuinigen. Zijlstra zal belangrijke delen negeren van een advies van de Raad van Cultuur om de bezuinigingen minder snel te laten ingaan. De cultuursector heeft een veel minder sterke machtpositie dan de gemeenten. Sterker: hoe meer bestuurders van culturele instellingen ageren tegen de bezuinigingen, hoe meer gedoogpartner PVV zal eisen vast te houden aan de bezuinigingen.

Rutte zei gisteren nog een keer dat het hem erom te doen is Nederland sterker te maken. Het kabinet wil „de crisis in de staatsfinanciën, de crisis die samenhangt met het gebrek aan vakmanschap dat mensen in het onderwijs en de zorg ervaren” het hoofd bieden. En voor wie door al dit sombere nieuws anders denkt: Rutte zei wel degelijk sociale voorzieningen – „van het liberale kinderwetje van Van Houten uit 1874 tot en met de meest recente sociale regelingen van na de Tweede Wereldoorlog” – overeind te willen houden. Maar alleen voor mensen die het echt nodig hebben, voegde hij er aan toe. Bijna de helft van het parlement geloofde die mooie woorden niet.

Pensioenakkoord: pagina 4 en 5

Rutte versus Cohen: pagina 7