Hans Wijers vertrekt bij AkzoNobel

Onder leiding van Hans Wijers onderging AkzoNobel de afgelopen tien jaar een metamorfose. Van een chemieconcern werd AkzoNobel de grootste verffabrikant ter wereld.

Na tien jaar vertrekt Hans Wijers volgend jaar als bestuursvoorzitter van AkzoNobel. Het chemieconcern werd onder zijn leiding de grootste verfproducent ter wereld.

Het vertrek van Wijers (60) verrast niet, zijn opvolger wel. Weijers wordt opgevolgd door de tamelijk onbekende Nederlander Ton Büchner (45), op dit moment bestuursvoorzitter van de Zwitserse multinational Sulzer. Büchner treedt begin 2012 bij AkzoNobel in dienst en zal tijdens de aandeelhoudersvergadering in het voorjaar de leiding van Wijers overnemen.

Na zijn ministerschap in 1998 pakte de D66’er Hans Wijers zijn oude beroep van management-consultant weer op. Hij werd partner van The Boston Consulting Group en gaf leiding aan de Nederlandse vestiging. Het adviesbureau ontwikkelt nieuwe strategieën voor bedrijven en een van Wijers’ klanten was het chemie- en farmaconcern AkzoNobel.

Zijn diensten maken indruk Wijers werd benaderd om Kees van Lede op te volgen als bestuursvoorzitter van AkzoNobel. Hij begon in de zomer van 2002 en na een inwerkperiode van bijna een jaar werd hij bestuursvoorzitter.

Onder Weijers’ leiding heeft het concern een metamorfose ondergaan. Hij was de bedrijfsadviseur die zijn eigen advies mocht uitvoeren. „Ik kijk koel naar de prestaties van de onderdelen. En grijp in waar het nodig is”, zei hij tijdens zijn eerste persconferentie als bestuursvoorzitter.

AkzoNobel was in 2002 een conglomeraat van bedrijven – een verzameling van onsamenhangende onderdelen: pillen, verf en chemicaliën. „Het is onwaarschijnlijk dat Akzo-Nobel op de lange termijn dezelfde brede portfolio heeft als nu”, zei Wijers in mei 2003. Het zou vier jaar duren voordat farmaciedochters Organon en Intervet werden verkocht aan het Amerikaanse Schering-Plough. Wijers staat nog steeds achter de beslissing om Organon te verkopen. „Verf en anticonceptiepillen gaan niet samen onder één dak”, zei hij vorig jaar.

Op het terrein van chemie heeft het concern gekozen voor specifieke en niet voor massaproducten. De eerste sector blijkt minder gevoelig voor de economische recessie. De verkoop van Organon, dat begin jaren zestig wereldwijde bekendheid verwierf door de grootschalige productie van de anticonceptiepil, bleek een goede strategische zet.

Begin 2006 maakte AkzoNobel bekend dat Organon en Intervet onder de naam Organon Biosciences zouden worden afgesplitst. Een beursgang werd voorzien voor 27 maart 2007. Twee weken voor de beursgang zorgde Wijers voor een daverende verrassing: de beursgang werd afgeblazen en Organon Biosciences werd voor 11 miljard euro verkocht aan Schering-Plough.

De Amerikaanse farmaciegigant kocht het bedrijf omdat het een wereldreputatie had op het terrein van medicijnen voor vrouwen. En in de ontwikkelingsfase zat een medicijn (asenapine) voor de behandeling van schizofrenie bij volwassenen. Een jaar na de overname werd Schering-Plough zelf overgenomen door concurrent Merck.

ln de eerste jaren van Wijers voorzitterschap (2003-2008) werd het conglomeraat van AkzoNobel-bedrijven, met de bijbehorende producten, gestroomlijnd. Met de opbrengst van de verkoop van Organion Biosciences nam AkzoNobel in 2008 de Britse branchegenoot ICI over. Daarbij een deel van de chemie-activiteiten van ICI doorverkocht aan het Duitse Henkel voor 4 miljard dollar. De Vereniging van Effectenbezitters koos Weijers op grond van deze transactie tot beleggerstopman van 2007.

Door de overname van ICI verwierf AkzoNobel een sterkte positie in Azië en Latijns Amerika en werd het concern de grootste verffabrikant in de wereld. Het aandeel van Azië in de totale omzet is sinds 2002 gestegen van 11 procent naar 21 procent.

De periode 2008-2010 was de tijd van integratie en herstructurering. Symbolisch was de verhuizing van het hoofdkantoor van Arnhem naar Amsterdam. De crisis hielp bij de herstructurering; zij creëerde een sfeer van urgentie.

AkzoNobel bestond op dit moment uit een paar honderd bedrijven. Om te groeien, pakte de multinational de organisatie aan. Sinds dit jaar is er een uitvoerend comité, waarin behalve de vijf bestuursleden ook vier directeuren zitten.

Als minister van Economische Zaken introduceerde Wijers tijdens het eerste kabinet-Kok het woord ‘econologie’; het paarse beleid moest een symbiose worden van economie en ecologie. Onder zijn leiding profileert AkzoNobel zich als een duurzame onderneming. Als stimulans voor het management zijn sinds 2009 de bonussen gekoppeld duurzaamheidsprestaties.

Hans Wijers trad het afgelopen jaar steeds meer in de publiciteit. Hij was voorzitter van de Librisprijs en sprak half april tijdens een partijcongres van D66. Wijers’ voorganger Van Lede interpreteerde de maatschappelijke profilering van Wijers vorig jaar als een teken voor een nieuwe carrièrestap, te meer daar Wijers de functie ook al weer negen jaar bekleedde.

Geconfronteerd met deze opmerking zei Wijers in februari: „Als je ergens langer zit, heb je ook iets meer tijd om je extern met dingen bezig te houden. En hier, hier ben ik nog niet klaar.” Een paar maanden later werd het headhuntersbureau Egon Zehnder door de raad van commissarissen ingehuurd om op zoek te gaan naar een opvolger voor Hans Wijers. Die werd, met instemming van de vertrekkende topman, relatief snel gevonden in Zwitserland.

Hans Wijers vervult een aantal maatschappelijk functies. Hij is voorzitter van het Oranje Fonds en lid van de raad van commissarissen bij Shell. Ingewijden houden er rekening mee dat Wijers daarin volgend jaar promoveert tot voorzitter.