Spartelende stieren maken Australiërs woest

Australische veebedrijven hebben de mond vol van dierenwelzijn. Maar een documentaire over hun klanten in Indonesië heeft hen in grote verlegenheid gebracht.

In een slachthuis in een buitenwijk van Medan spartelt een Australische stier over de betonnen vloer, die glad is van de uitwerpselen. Hij glijdt uit en breekt zijn poot. Maar de slachter wil dat hij opstaat. Twintig minuten lang prikt hij het dier met een scherpe stok in zijn zij, breekt zijn staart, stopt zijn vingers in zijn neusgaten en oogkassen, schopt hem en laat water in zijn neus lopen. Maar de stier kan niet verder, en wordt uiteindelijk ter plekke gedood.

Het is een van de gruwelijke taferelen die dierenactivist Lyn White filmde in Indonesische slachthuizen. In de documentaire ‘A bloody business’, eind mei uitgezonden door de Australische omroep ABC, vindt het ene na het andere Australische rund zijn einde in primitieve Indonesische abattoirs.

Australiërs reageerden woedend op het dierenleed: ze stuurden boze brieven, verzamelden honderdduizenden handtekeningen, kochten minder rundvlees en pleegden hysterische telefoontjes naar parlementariërs. De regering kondigde aanvankelijk een ban af op export naar de elf slachthuizen die te zien waren in de documentaire. Maar onder druk van – vooral linkse – parlementariërs ging de minderheidsregering van de Labor Partij verder: gisteren werd de export van vee naar Indonesië voor een half jaar opgeschort.

Een verstrekkend besluit, want met een half miljoen runderen per jaar is Indonesië goed voor 60 procent van de Australische vee-export. Een handel die vorig jaar goed was voor 319 miljoen Australische dollar (233 miljoen euro) – 1,6 procent van de totale Australische export – wordt zo tijdelijk stilgelegd. „Niemand accepteert dat we doorgaan met een handel die zo’n effect heeft op het welzijn van dieren”, zei minister van Landbouw Joe Ludwig gisteren tegen journalisten.

De kwestie laat zien hoe Australische veehouders, die hun mond vol hebben over dierenwelzijn, hun runderen uitleveren aan een derdewereldland waar dierenleed een non-issue is. Indonesië heeft in 2009 een wet ingevoerd om het welzijn van dieren te beschermen, maar die is nooit geïmplementeerd, waardoor er geen manier is om overtreders te straffen. Bovendien leeft het onderwerp niet, in een land waar de middenklasse al lang blij is dat ze een stukje rundvlees kan betalen. De slachters laten White rustig filmen terwijl ze de stieren schoppen en slaan, zich schijnbaar van geen kwaad bewust.

Het verschil in opvattingen komt ook door de discussie van het kosjer en halal slachten, die ook in Nederland woedde. Zoals een afgevaardigde van de Indonesische vleesindustrie in de documentaire vertelt, denken veel Indonesiërs dat dieren volgens de islamitische wet moeten worden geslacht terwijl ze bij bewustzijn zijn. Een slachter zegt zelfs dat het elektrisch verdoven dat in westerse landen wordt toegepast, voor hem gelijk staat aan marteling. Het is een van de redenen dat Indonesië graag levende runderen importeert, in plaats van ingevroren rundvlees.

In de documentaire is te zien hoe de runderen in Indonesië zonder verdoving de keel wordt doorgesneden, waarna ze soms nog minutenlang spartelen voor ze zijn doodgebloed. Bovendien gebruiken de slachters soms botte messen, waardoor één keer snijden niet genoeg is. Wetenschapper Bidda Jones van dierenwelzijnsorganisatie RSCPA die de beelden van 49 slachtingen analyseerde, telde een gemiddelde van tien keer snijden per rund.

De Australische vee-industrie kan intussen moeilijk volhouden dat ze deze praktijken niet kent. Veel van de gefilmde abattoirs waren recentelijk nog bezocht door Australische veebedrijven. De vee-industrie zegt al ruim tien jaar te werken aan het dierenwelzijn in de Indonesische slachthuizen. Zij leverden veel van de hokken waar de runderen in worden vastgehouden vóór ze worden geslacht.

Die hokken zijn een grote verbetering vergeleken met hoe de dieren in andere slachthuizen worden vastgebonden aan een paal, volgens de industrie. Maar in de hokken worden de poten van de dieren meestal vastgebonden, ze worden natgespoten en omver getrokken, waardoor de dieren in paniek raken en met hun hoofd tegen de vloer gaan bonken. Volgens de Amerikaanse hoogleraar Dierenstudies Temple Grandin zijn de hokken ontworpen om de dieren te doen omvallen. ,,Ik vind het schokkend dat een ontwikkeld land zulke afschuwelijke faciliteiten heeft gebouwd”, zegt ze in een interview met de documentairemaker.

Ook dierenactivist White was verbaasd. In 2006 zorgde zij met schokkend filmmateriaal dat de vee-export naar Egypte werd stilgelegd. ,,We gingen er vanuit dat door de grotere betrokkenheid van de industrie, de behandeling in Indonesië beter zou zijn. Maar dat hadden we helemaal mis.”