Sla uit Nederland mag straks weer Rusland in

Henk Bleker is voor een Europese oplossing voor het groente-importverbod in Rusland. Maar hij probeert alvast de Nederlandse export veilig te stellen. Goede banden helpen hem daarbij.

Op de Dorogomilovskaja-markt duwt een Kirgizische sjouwer een karretje met dozen sla vooruit. Eikenbladsla uit Nederland. Verboden? „Nee”, zegt Sergej Sinjakov, de Moskouse vertegenwoordiger van de Nederlandse fruit- en groentegroothandel The Greenery. „Veel Russische retailers hebben hun uit de EU ingevoerde groente in blanco dozen verpakt en brengen die zo alsnog op de markt. Het is niet illegaal. Maar alleen op die manier kunnen ze van hun voorraden afkomen. En de Russische overheid betaalt geen compensatie.”

Sinjakov leidt de Nederlandse staatssecretaris van Landbouw Henk Bleker langs de stalletjes in de overdekte markthal. Bleker is in Moskou voor spoedoverleg met de Russische minister van Landbouw Jelena Skrynnik over het importverbod op groente uit de Europese Unie, dat vorige week werd ingesteld wegens de uitbraak van de EHEC-epidemie. De EU was woest over de „buitenproportionele” stap en dreigde dat Rusland weleens niet tot de Wereldhandelsorganisatie zou kunnen worden toegelaten.

Bleker is op eigen initiatief en niet namens de EU naar Moskou gereisd. Ook omdat hij in februari minister Skrynnik al heeft ontmoet, toen er een importverbod op Nederlandse bloemen moest worden opgeheven. Persoonlijk contact als wapen om de groentecrisis in eerste instantie bilateraal op te lossen. „Ik ben voor een Europese oplossing van het importverbod”, zegt hij ter verdediging van zijn komst. „Maar als die stap voor stap moet worden bereikt, is dat ook bespreekbaar.”

Dan keurt hij als een marktmeester de stalletjes. „Wilt u een Russische augurk?” vraagt een koopman, die eerst zijn aardbeien uit Nederland heeft aanprezen. Bleker neemt er een zoute hap van. Een paar passen verder gooit hij de helft weg. „Ik hoef hem toch niet helemaal op te eten?” zegt hij.

Hij benadrukt dat de band tussen Nederland en Rusland er een van goed vertrouwen is. Nederland is tenslotte een van de grootste handelspartners van Rusland. ,,De Russische angst is gevoed door de situatie in Duitsland”, zegt hij. „Daarom heb ik begrip voor het Russische standpunt. Maar ik zal straks proberen duidelijk te maken dat wij de boel op orde hebben.”

Volgens een Nederlandse diplomaat speelt er nog iets anders in het groenteconflict, zeker aan de vooravond van de EU-Ruslandtop die donderdag en vrijdag in Nizjni Novgorod wordt gehouden. „Het is ook een machtsspel tussen de EU en Rusland”, zegt hij. „In hun relaties zijn allerlei strubbelingen, zoals over de weigering van de EU om de visumplicht voor Russen op te heffen. En nu gaat het bij de Russen zo van: ‘Jullie willen toch zo graag dat we jullie strenge veiligheidsmaatregelen toepassen? Nou, dan zijn dit de gevolgen.’ ”

Maar wat de achtergrond van het conflict ook is, voor de EU, die jaarlijks voor 500 miljoen euro groenten naar Rusland exporteert (waarvan Nederland 130 miljoen euro voor zijn rekening neemt), is de ban een klein drama. In de eerste week van het importverbod hebben Nederlandse tuinders al een strop van 15 miljoen euro geleden. En ook in Rusland leidt de ban tot problemen, zoals lege schappen. „Kijk alleen maar naar de zestig containers kool die The Greenery voor het importverbod wekelijks naar Rusland vervoerde”, zegt Sergej Sinjakov. „Het is een ramp. Er is nu al een tekort aan komkommers. De gevolgen van de ban zijn veel groter dan aanvankelijk werd gedacht. En als de overheid hier beweert dat slechts 5 procent van de Russen groenten uit de EU koopt, is dat onzin.”

Bleker haast zich naar het ministerie van Landbouw, waar hij aan het eind van de middag naar buiten komt. Het bereikte resultaat is vooralsnog vaag. „De minister heeft toegezegd dat vanaf vandaag Russische en Nederlandse experts om de tafel gaan zitten om te kijken of we naar elkaar toe kunnen bewegen”, zegt hij. Wel benadrukt hij dat de Russen zijn komst op prijs stellen. ,,Mijn Russische collega vertelde me dat ik de eerste EU-minister ben die voor bespreking van deze acute crisis naar Moskou is getogen.”

Maar dan zegt hij dat de primaire verantwoordelijkheid voor het instellen van de ban niet bij het ministerie van Landbouw ligt, maar bij dat van Volksgezondheid. Daarom gaat hij ook op bezoek bij Gennadi Onisjenko, het machtige hoofd van de Federale Keuringsdienst van Waren. En uit diens kantoor verschijnt aan het begin van de avond witte rook.

„Ik heb een glimlach”, zegt Bleker als hij naar buiten komt. „We hebben heel concrete afspraken gemaakt over hoe we vanaf nu de export van Nederland naar Rusland weer kunnen voortzetten. Experts uit Nederland gaan om de tafel zitten om vast te stellen welke test- en teeltmethoden, welke certificering, welk herkomstonderzoek en welk testinstituut er nodig zijn om te groente te kunnen controleren. Als hier de komende dagen overeenstemming over wordt bereikt, is de weg open om de export naar Rusland te hervatten.” Dat kan „binnen enkele dagen, niet weken” al voor elkaar zijn, zegt hij.

Nederland is voor even voorloper in het EU-groenteoverleg. Tot grote tevredenheid van de staatssecretaris zelf. „Russen zijn net Groningers”, zegt hij voordat hij wegrijdt. „Rechttoe, rechtaan, er niet omheen draaien. Dan kom je het verst.”