Schaken is pedagogisch hulpmiddel en geen sport

De oud-schaakkampioen presenteerde gisteren in Brussel de Kasparov Chess Foundation Europe.

Schaken moet volgens hem een vak op school worden.

Wanneer voormalig schaakkampioen Garry Kasparov een perszaal betreedt, vult hij de ruimte. De grootmeester heeft zijn scherpe blik nog niet verloren. Met zijn agressieve, revolutionaire speelstijl zette Kasparov vroeger de gevestigde waarden in de schaakwereld op zijn kop. Na een spectaculaire carrière, waarin hij de jongste wereldkampioen ooit werd, stopte Kasparov in 2005 met professioneel schaken. Gisteren stelde hij in Brussel de Kasparov Chess Foundation Europe voor.

Met zijn nieuwe project wil Kasparov de Europese jeugd aan het schaken krijgen. „Ik wilde niet klein beginnen”, vertelt de voormalig wereldkampioen glimlachend. „Als ik iets begin wil ik het direct groot doen.” De Kasparov Chess Foundation zal als non-profitorganisatie opereren vanuit Brussel. Mecenas Jan Callewaert, topman van het Belgische technologiebedrijf Option stelt een startbudget beschikbaar van 100.000 euro. De organisatie hoopt zich in alle EU-lidstaten te profileren.

„Ik speelde al lange tijd met het idee om een schaakorganisatie in Europa op te richten”, zegt Kasparov. Hij heeft al langer een Russische en een Amerikaanse schaakstichting. „Met dit initiatief hoop ik ook Europese jongeren tussen de zes en achttien jaar warm te krijgen voor de schaaksport.”

Kasparov probeert Europese steun te krijgen voor zijn foundation. „We hopen de Europese Commissie ervan te overtuigen dat schaken het verdient om een vak op school te worden. Wij zien schaken niet zozeer als een sport, maar als een pedagogisch hulpmiddel om jongeren aan het denken te zetten.”

Hij wordt hierbij geholpen door Silvio Danailov, de voorzitter van de Europese schaakbond ECU. „De leden van de Europese commissie kijken naar de positieve effecten op het leergedrag van scholieren, maar hebben in tijden als deze natuurlijk ook aandacht voor het financiële aspect. Dat speelt ongelofelijk in ons voordeel. Schaken is zowat de goedkoopste sport ter wereld. Schakers hebben geen dure stadions, zwembaden of sportterreinen nodig. Eigenlijk heb je aan een internetverbinding genoeg.”

Kasparov zweert bij de heilzame werking van zijn sport. „Over de pedagogische voordelen van schaken kan geen twijfel bestaan. Elke studie wijst uit dat schaken de studieresultaten positief beïnvloedt. Jongeren leren belangrijke waarden. Concentratie. Discipline. Respect.”

„En het belangrijkste: het verplicht spelers verantwoordelijkheid te nemen. Jij bent intellectueel verantwoordelijk voor de uitslag van je wedstrijd. Er zijn geen ploeggenoten die slecht kunnen spelen. Je bent alleen, jij met je pionnen. Jouw beslissingen leiden onvermijdelijk tot het resultaat. Je kunt alleen op je eigen beoordelingsvermogen afgaan.”

Schaken overschrijdt de grenzen, vertelt Kasparov. „Schaken discrimineert niet. Er zijn geen fysieke handicaps die je kunnen belemmeren. Het is een uniek middel voor sociale integratie, omdat het zo goedkoop is. Je intellect is belangrijk, maar met intellect alleen kom je er niet. Je moet doorzettingsvermogen tonen. Vechtlust.”

In tegenstelling tot de Verenigde Staten is het in Europa een stuk makkelijker om schaken bekendheid te geven. „Hier in Europa zijn er vaste onderwijsstructuren waarlangs we schaakprojecten kunnen promoten”, legt Callewaert uit. Kasparov is ervan overtuigd dat de Europese Unie een grote rol kan spelen. Maar het grootste struikelbok in Europa is de taalproblematiek. „Om ons materiaal te kunnen verspreiden, moeten we de tekst bijna naar alle EU-talen vertalen. We hopen daarvoor dan samen te kunnen werken met de verschillende Europese schaakbonden.”

Als we hem vragen of hij met zijn project de nieuwe Kasparov wil opleiden, moet de grootmeester lachen. „Ik zie schaken niet louter als een spel. Natuurlijk is er ook een competitief element. Tenslotte wil iedereen wel weten wie wereldkampioen schaken is. Ons programma is er echter niet specifiek op gericht om professionele schaakspelers voort te brengen.”

De grootmeester gelooft erin. Nu Europa nog.