Geen rol NAVO na Gaddafi

Syrische vluchtelingen arriveren met een bus van hulporganisatie Rode Halvemaan in een kamp bij de stad Hatay. De afgelopen dagen staken ruim 1.500 Syriërs de grens met Turkije over. Foto AFP Syrian refugees leave on a bus on June 8, 2011 the Yayladagi Turkish Red Crescent camp near the Turkish city of Hatay. Turkey will not close its doors to hundreds of refugees fleeing repression in Syria, Prime Minister Recep Tayyip Erdogan said on June 8, voicing concern at growing unrest across the border. Some 120 Syrian refugees crossed over into Turkey late on June 7. Another 160 followed on June 8, bringing to at least 550 the number to enter the country in recent days. AFP PHOTO / MUSTAFA OZER AFP

De Amerikaanse regering zet vijf NAVO-lidstaten, waaronder Nederland, onder zware druk om een grotere rol te spelen in de NAVO-luchtacties boven Libië.

In een vergadering met de 28 ministers van Defensie van de NAVO-lidstaten, gisteren in Brussel, maakte de Amerikaanse minister van Defensie, Robert Gates, in ongebruikelijk felle bewoordingen duidelijk dat de NAVO-bondgenoten de lasten van de Libië-acties beter moeten verdelen.

In zijn laatste optreden bij de NAVO (Gates legt zijn ministerschap neer) richtte hij zich speciaal tot de vijf landen die óf helemaal niet meedoen aan de acties, zoals Duitsland en Polen, óf daar alleen beperkt aan deelnemen zoals Nederland, Spanje en Turkije. Gates riep hen op om zich méér in te zetten. Volgens een NAVO-functionaris vonden de collega-ministers zijn uitspraken „bot”.

NAVO-secretaris generaal Anders Fogh Rasmussen drong gisteren ook aan op extra inspanningen in Libië. Volgens bronnen op het NAVO-hoofdkwartier was hij de afgelopen dagen al aan het bellen met ministers om toezeggingen binnen te halen – tot nu toe zonder concreet resultaat.

Duitsland heeft wel beloofd om Libië voluit te helpen als Gaddafi weg is. Minister van Defensie Thomas de Maizière zei gisteren in Brussel dat zijn land „Duitse infrastructuur” en kennis beschikbaar zal stellen om het land op te bouwen. Minister van Defensie Hans Hillen (CDA) zei in Brussel dat hij de NAVO-bondgenoten geen toezeggingen had gedaan. Hij had ook niet gezegd dat hij het NAVO-verzoek zou bespreken in het kabinetsberaad van aanstaande vrijdag over Libië en de verlenging van de Nederlandse deelname. Tot nu toe doet Nederland alleen mee aan het afdwingen van een vliegverbod boven Libië, Nederlandse piloten bombarderen geen doelen op de grond. „Wat we doen is heel belangrijk en we doen het goed”, zei Hillen.

NAVO-bronnen gaan ervan uit dat van Nederland voorlopig niets extra’s te verwachten valt. Dat werd opgevat als een slechte beurt voor Nederland, vooral ook omdat Hillen duidelijk had gemaakt dat na een verlenging van de Libië-acties met nog eens drie maanden „het geld op is” en dat Nederland niet meer meedoet als dat na die tijd nog nodig is.

NAVO-chef Rasmussen was gisteren uitgesproken optimistisch over de Libië-acties, al namen Gaddafi’s troepen juist gisteren de stad Misrata zwaar onder vuur. Volgens de secretaris-generaal is de val van het Gaddafi-regime nabij: „Het gaat er niet meer om of hij vertrekt, maar wanneer. Het kan morgen zo zijn.”

Daarom is het nu dringend nodig, zei Rasmussen, om te bedenken hoe het daarna verder moet met Libië. Voor de NAVO ziet hij alleen een ondersteunende rol. De VN moeten volgens Rasmussen de leiding nemen. „De NAVO doet alleen mee als we worden gevraagd om mee te doen, als er een juridische basis voor is en als de regio onze deelname steunt.”

Op een bijeenkomst van de contactgroep voor Libië, vandaag in de Verenigde Arabische Emiraten, bespreken de deelnemers aan de luchtacties ook het post-Gaddafi-tijdperk. „Bij elke vergadering groeit de internationale druk en komt het moment van verandering in Libië dichterbij”, zei een woordvoerder van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken gisteren. Minister Clinton zal in Abu Dhabi naar verwachting ook weer aandringen op extra inspanningen van NAVO-landen.

De hoofdaanklager van het Internationaal Strafhof, Luis Moreno Ocampo, maakte gisteren bekend dat er „informatie” is die Gaddafi in verband brengt met systematische verkrachtingen als onderdeel van de strijd. Ooggetuigen hebben gemeld dat de troepen erectiepillen kregen om die opdracht uit te voeren. „We proberen na te gaan wie erbij betrokken zijn,” zei Ocampo. De aanklager heeft de rechters van het Strafhof vorige maand al gevraagd arrestatiebevelen uit te vaardigen tegen Gaddafi, zijn zoon Seif al-Islam en de chef van de veiligheidsdienst.

Syrië en Libië: crisis meteen open einde: pagina 4-5