CDA is binnen coalitieenige hoeder omroep

Hilversum houdt de adem in. Nog een week en dan weten de publieke omroepen eindelijk hoe Den Haag hun toekomst ziet. Het debat over de omroepfusies is ook spannend voor de coalitie.

Spannende tijden op het Mediapark en het Binnenhof. Op de agenda dezer dagen: de toekomst van de publieke omroep. En dat kan door de politieke posities een testcase voor de coalitie worden.

Minister Van Bijsterveldt (Media, CDA) is voor steun voor haar omroepplannen eerder afhankelijk van de oppositie dan van regeringspartner VVD en gedoogpartij PVV. „De agenda van VVD en PVV is dat zij de publieke omroep een kopje kleiner willen maken”, zegt mediawoordvoerder Martijn van Dam van oppositiepartij PvdA. „Het is bijzonder dat CDA en VVD nu voor het eerst zo tegenover elkaar staan.” Zo wordt het omroepdossier een test voor de coalitie.

Morgen is de prelude. Dan beslist het kabinet over de Wereldomroep. Die dacht met 10 miljoen euro bezuinigingen aan de wensen van het kabinet te voldoen, maar houdt nu mogelijk slechts 10 miljoen euro over van het budget van 46 miljoen.

Volgende week stuurt Van Bijsterveldt haar lang verwachte omroepbrief naar de Tweede Kamer. Hoe gaat het ‘Nieuwe Hilversum’ eruit zien? En hoe reageert de Kamer?

De minister onderschrijft vermoedelijk het fusievoorstel dat zes grote publieke omroepen haar drie weken geleden stuurden. Zij moet nu invullen hoe de omroepen die willen fuseren en de omroepen die zelfstandig willen blijven het geld mogen verdelen. Dát de omroepen eindelijk met een eigen plan kwamen, is een opluchting voor Van Bijsterveldt, zeggen betrokkenen. Nu hoeft ze zelf niet met de vuist op tafel te slaan en kan ze de zelf gekozen lijn van de omroepen volgen. Ook de mediawoordvoerders van regeringspartijen VVD en CDA gaven voor de brief „een compliment aan Hilversum”.

Maarten Haverkamp (CDA): „Mijn enige zorg is wat er gebeurt met de adspirantomroepen Powned en WNL. Die ontbreken in het plaatje. Er moet ook ruimte zijn in het bestel voor nieuwkomers. Maar de minister heeft altijd gezegd dat het nieuwe omroepbestel maximaal zes plekken kent voor ledenomroepen. Het zou onlogisch zijn als ze het voorstel van de omroepen niet zou volgen.”

Martijn van Dam (PvdA) noemt de fusieplannen een „revolutionaire stap, hoewel het ideale plaatje een paar stappen verder gaat”. Hij doelt op een bestel met drie stromingen (conventioneel, populair en progressief) plus één organisatie voor nieuws. „Het voornemen is goed dat het bestel niet langer gestoeld is op het aantal leden van omroepverenigingen, maar ik moet eerst nog zien hoe dat in de Mediawet wordt opgenomen.”

In de brief van Van Bijsterveldt moet ook een (voorlopig) bedrag staan dat de omroepen volgens onderzoeksbureau Boston Consulting Group (BCG) kunnen bezuinigen door efficiënter te werken. Hilversum houdt z'n hart vast. Wordt het 10 miljoen euro? Of 20 miljoen? 100?

BCG gaat vermoedelijk suggereren dat de publieke omroep meer producties moet inkopen en minder zelf moet produceren. Een aangekochte natuurdocumentaire van de BBC is een stuk goedkoper dan zelf geproduceerd drama. Verder zouden eigen series langer moeten lopen dan een aflevering of zes zoals nu, om iedereen in Hilversum „een plekje in de puzzel te geven”, zoals een omroepbestuurder het huidige uitzendschema noemde waarin rekening wordt gehouden met 21 omroepen.

Haalt Hilversum daarmee de bezuinigingen van 200 miljoen euro, een kwart van het jaarbudget van de publieke omroep? Wie de bedragen optelt die in Hilversum en Den Haag de ronde doen komt lang niet aan de gestelde besparingen.

„De bezuiniging van 200 miljoen euro is keihard”, zegt Haverkamp (CDA). „Halen de omroepen dat niet zonder de programmering aan te tasten, dan verdwijnt het derde net. Zo hebben we dat afgesproken in het regeerakkoord.” Dat was aanvankelijk geen voorstel van het CDA, beaamt Haverkamp, maar een knieval richting VVD en PVV. In hun verkiezingsprogramma schrijven de christen-democraten dat „het aan de publieke omroep is of dit zal leiden tot een vermindering van het aantal netten van drie naar twee”.

VVD en PVV kijken sowieso veel kritischer naar de publieke omroep dan het CDA. Mediawoordvoerder Martin Bosma (PVV) vindt de plannen van de publieke omroep niet ver genoeg gaan. In het verleden zei hij bij herhaling dat hij de „linkse staatsomroep” het liefst zou op heffen. Nu laat Bosma weten dat hij „zich even op de vlakte houdt” wat het omroepdebat betreft.

Ook Anouchka van Miltenburg (VVD) wil op dit moment weinig kwijt over de publieke omroep. Eerder zei zij onder meer dat de taakopdracht van de publieke omroep opnieuw zou moeten worden gedefinieerd. Minder amusement en sport, bijvoorbeeld, wat de commerciële zenders net zo goed kunnen doen.

Ze pleit bovendien voor een beperkte rol op internet. De VVD komt in dat verband de commerciële media tegemoet. De Telegraaf Media Groep bijvoorbeeld klaagde deze week bij de minister dat de publieke omroep „met zijn duizenden websites” de markt verstoort.

Het CDA staat in dubio. Buigt de partij teveel naar VVD en PVV dan laat het zijn traditionele rol vallen van hoeder van de publieke omroep. Voormalig mediawoordvoerder Joop Atsma, nu staatssecretaris van infrastructuur en milieu, was jarenlang misschien wel de trouwste vriend van Hilversum in Den Haag. En laat men te veel bij het oude bij de publieke omroep dan riskeert de partij een van de eerste ruzies met VVD en PVV.

Op 27 juni debatteert de Tweede Kamer over de omroepplannen van Van Bijsterveldt.