‘Aids kan voor 2020 verleden tijd zijn’ - ‘aanpak is grootste twistpunt’

Secretaris-generaal van de VN Ban Ki-moon op de driedaagse zitting. Foto Reuters / Lucas Jackson

Aids kan voor 2020 naar de geschiedenisboeken worden verwezen. Dat is de boodschap die Secretaris-generaal van de VN Ban Ki-moon gisteren aan zijn toehoorders gaf op de Algemene Vergadering over hiv/aids in New York.

Om dat voor elkaar te krijgen, dienen alle betrokken partijen “als nooit tevoren” de handen ineen te slaan, opperde Ban Ki-moon:

“Vandaag komen wij bijeen om een eind te maken aan aids. Dat is ons doel: geen nieuwe infecties, geen stigma en geen aidsgerelateerde sterfgevallen meer.”

In de afgelopen tien jaar, sinds de eerste keer dat wereldleiders gezamenlijke verantwoordelijkheid namen om de epidemie te bedwingen, is het aantal besmettingen met twintig procent afgenomen. Vijf jaar geleden beloofden de leiders dat ieder individu hulp, zorg en steun zou krijgen om met hiv en aids om te gaan - iets dat volgens Ban gezorgd heeft voor een daling van aidsgerelateerde sterfgevallen van eveneens twintig procent.

Demonstranten grepen de bijeenkomst in New York aan om te betogen voor meer Aids-preventie. Foto Reuters / Shannon Stapleton

Demonstranten grepen de bijeenkomst in New York aan om te betogen voor meer Aids-preventie. Foto Reuters / Shannon StapletonDemonstranten grepen de bijeenkomst in New York aan om te betogen voor meer Aids-preventie. Foto Reuters / Shannon Stapleton

Dat een Aids-vrije wereld haalbaar is, onderstreepte Michel Sidibe, directeur van het aidsbureau van de Verenigde Naties. Volgens hem moet hiv-preventie anders worden aangepakt en moeten jongeren “als agenten van verandering” worden gemobiliseerd. Ook zal een eind moeten komen aan discriminatie en moet er hulp worden geboden aan groepen die het meest getroffen worden - migranten, gevangenen, drugsspuiters, sekswerkers en homoseksuelen. Donorlanden trekken voor het eerst sinds tien jaar minder geld uit voor aids, maar de bijdragen moeten juist omhoog om het nieuwe doel te halen. Sidibe somde kort samen wat de status van de ziekte is, anno 2011:

  • In ontwikkelingslanden overlijden jaarlijks 1,8 miljoen mensen aan aids;
  • In rijke landen wordt de ziekte een chronische aandoening;
  • Twee van de drie aidspatiënten woont in Afrika;
  • Over de hele wereld wachten negen miljoen mensen op behandeling.

Amerikaanse wetenschappers concludeerden vorige maand dat bij stellen waarvan de één HIV-positief is, de kans op besmetting van de ander met 96 procent daalt, door op tijd en trouw de juiste medicijnen te slikken.

Volgens Rachel ter Horst van Artsen zonder Grenzen wordt met de juiste medicijnen de scheiding tussen preventie en behandeling deels opgeheven, schrijft Bruno Braak vandaag in NRC Handelsblad.

“Door aidsremmers red je levens én verminder je het risico op besmetting van anderen. Behandeling is dus ook preventief. Er zijn tien miljoen mensen die dringend aidsremmers nodig hebben maar er geen toegang toe hebben. Als dit verandert, zullen HIV en aids radicaal verminderen.”

Ook Marijke Wijnroks, de Nederlandse aidsambassadeur bij de VN, is hoopvol. Maar ze plaatst ook kanttekeningen:

“Levenslange medicatie zoals in het Amerikaanse onderzoek wordt gesuggereerd, is niet alleen duur, het is ook geen pretje en voor betrokkenen soms zeer zwaar.”

Maar het grootste probleem is volgens haar de verdeeldheid over de aanpak van aids. Zelfs binnen de Europese Unie is het moeilijk om consensus te bereiken.

“Italië is bijvoorbeeld mordicus tegen het door Nederland gepraktiseerde beleid om schone naalden aan drugsgebruikers te geven.”

De Nigeriaanse president Goodluck Jonathan zei dat zijn land de verspreiding van hiv/aids tegen probeert te gaan door samenwerking met de filmindustrie, om gedragsverandering en het bewustzijn onder jongeren te bevorderen. Ook ligt er een wetsvoorstel bij het parlement om discriminatie van geïnfecteerden te bestrijden. Maar het blijft een uitdaging om retrovirale middelen beschikbaar te stellen aan de anderhalf miljoen Nigerianen die ze nodig hebben.

“Dat adequate financiering essentieel is voor het welslagen van ons antwoord op hiv en aids is een understatement. Wij kunnen de gesel van hiv/aids niet bestrijden zonder internationale solidariteit.”

Sinds aids in 1981 ontdekt werd, zijn naar schatting 60 miljoen mensen met HIV geïnfecteerd en zijn er 30 miljoen mensen aan aids gestorven. De epidemie is de laatste jaren langzaam teruggedrongen doordat er meer geld is geïnvesteerd en steeds betere en goedkopere anti-retrovirale medicijnen zijn ontwikkeld. In 2009 hadden 5,2 miljoen mensen in arme landen toegang tot behandeling, in 1999 waren dat er 0,7 miljoen. het aantal HIV-infecties is in diezelfde periode gezakt met 16 procent, van 3,1 naar 2,6 miljoen. Nog steeds hebben zo’n 10 miljoen ernstig zieken geen toegang tot behandeling.