Zwijgplicht in Kamercommissie 'wordt misbruikt'

In de Tweede Kamer heerst onvrede over de manier waarop het kabinet omgaat met de commissie voor de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten, die in de wandelgangen de commissie-stiekem is gaan heten. Daarin zijn de fractievoorzitters van alle politieke partijen vertegenwoordigd. De fractieleiders hebben zwijgplicht; zij mogen de informatie die zij vertrouwelijk horen niet doorvertellen, ook niet aan collega’s uit hun eigen fractie.

„Maar de commissie-stiekem mag geen dumpplaats zijn voor informatie die de regering onwelgevallig is”, zegt Tweede Kamerlid Ronald van Raak (SP). Ook andere Kamerfracties leveren de laatste tijd kritiek op de commissie-stiekem, zij het slechts in achtergrondgesprekken.

Vandaag bleek uit een publicatie in de Volkskrant dat de demissionaire premier Balkenende en minister Hirsch Ballin (beide CDA) de commissie-stiekem vorig jaar vertrouwelijk informeerden over een betaling van Willem-Alexander en Máxima voor de bouw van hun omstreden vakantievilla in Mozambique. De prins en prinses kochten hun woning op het schiereiland Machangulo door rekeningen te betalen in diverse landen, waaronder het belastingparadijs Jersey. Door de betalingswijze in de besloten commissie te behandelen, voorkwam het kabinet dat de informatie naar buiten kwam. De RVD zegt dat het kabinet betreurt dat het nu alsnog bekend is geworden.

„Te vaak worden in de commissie-stiekem dingen besproken die er helemaal niet thuishoren”, klaagt Van Raak, die namens de SP het woord voert over het Koninklijk Huis. „Ik heb de indruk dat het kabinet op veel te veel zaken het stickertje ‘staatsgeheim’ plakt.”

Al eerder was er discussie over de informatie die in de commissie wordt besproken. Zo protesteerde de toenmalige PvdA-leider Wouter Bos in 2003 tegen het feit dat het kabinet de commissie informeerde over Mabel Wisse Smit, de latere prinses, die bevriend was met crimineel Klaas Bruinsma.

Tot 2004 bestond de commissie-stiekem uit de fractievoorzitters van de vier grootste politieke partijen. Inmiddels zitten álle fractieleiders er in. De SP was de laatste partij die zich aansloot, in april 2009. De SP had dat altijd geweigerd vanwege principiële bezwaren tegen de beslotenheid.