Goudse Gouwe stroomde langs de Sint-Janskerk

Eerst wilden Erik Kroon, Jasper Schakel en Erik-Jan Dros van het Coornhert Gymnasium in Gouda hun profielwerkstuk over Indiaanse culturen in Zuid-Amerika schrijven. Maar het werd uiteindelijk een speurtocht naar de middeleeuwse loop van de Gouwe door Gouda, op suggestie van hun aardrijkskundelerares Hester de Prieëlle.

„In de vroege Middeleeuwen is de de Gouwe gekanaliseerd en verlegd”, vertelt Jasper – op vakantie in Portugal – aan de telefoon. „Maar niemand weet meer hoe zijn oorspronkelijke loop was.” De drie VWO-leerlingen weten het na acht maanden onderzoek wel: de Gouwe liep tussen de Sint-Janskerk en de Molenwerf.

In hun zoektocht naar historische bronnen stuitten de leerlingen onder andere op een proefschrift van 60 jaar oud, over verkavelingspatronen in de Goudse binnenstad. Daarin werden nog drie mogelijkheden voor de loop van de Gouwe in de Goudse binnenstad geopperd. Omdat die kavels haaks ten opzichte van de Gouwe lagen, was de oude loop van de rivier te reconstrueren.

„Ook in de straatnamen zijn sporen van de oorspronkelijke loop te vinden”, vertelt Jasper enthousiast. Erik-Jan geeft een voorbeeld: „De straatnaam Aftervenne betekent ‘achter een ven of meer’. De weg zelf liep dus achter een ven, dat misschien een deel van de Gouwe was.”

De belangrijkste aanwijzing dat de Gouwe nabij de Sint-Jan stroomde, is een boogconstructie die in de jaren ’20 is opgegraven. De Sint-Jan is in de loop der tijd uitgebreid en uiteindelijk over de gedempte rivier heen gebouwd. De boogconstructie werd gebruikt om de gedempte grond te verstevigen. „In de Middeleeuwen waren ze in ieder geval een stuk slimmer dan nu”, zegt Jasper. „Kijk maar naar de verzakkingen bij de bouw van de Noord/Zuidlijn in Amsterdam en van het staatsarchief in Keulen. Vroeger bouwden ze echt niet zomaar op gedempte grond.”

Zijn interesse in moderne bouwprojecten verraadt het al: Jasper gaat werktuigbouwkunde studeren. Erik en Erik-Jan gaan archeologie en klassieke talen studeren.