'Dit land kan geen grote projecten aan'

Directeur Erik Schilp neemt afscheid van zijn Nationaal Historisch Museum. „Ik begrijp nog steeds niets van Donner.”

Het Nationaal Historisch Museum houdt op te bestaan. Gisteren heeft staatssecretaris Zijlstra (Cultuur, VVD) de directie laten weten de subsidie volgend jaar niet te verlengen. Directeur Erik Schilp is „intens verdrietig” over het besluit. „Ik heb het net verteld aan de medewerkers. Dat was een van de moeilijkste momenten uit mijn leven. Er is veel gehuild, niet in de laatste plaats door mijzelf.”

Het NHM zocht de afgelopen tijd naarstig naar een gebouw. Die zoektocht werd noodzakelijk nadat Zijlstra vorig jaar stelde niet langer geld te willen reserveren voor de nieuwbouw van het NHM, in het licht van de bezuinigingen.

Onlangs lanceerde het NHM een plan om Paleis Soestdijk over te nemen en tot locatie voor het museum te verbouwen, tegen de prijs van de toch al benodigde renovatie van het gebouw. Het ontbreken van een gebouw is het museum fataal geworden. Vorige week kondigde Schilp nog aan dan zelf geld te gaan binnenhalen bij sponsors.

Heeft de staatsecretaris zijn besluit gemotiveerd?

„Nee.” Dan verbetert hij zich snel: „Nou, dat is niet netjes. Hij zei: ‘Er moet 200 miljoen bezuinigd worden, jullie hebben geen locatie, dus is het beter dat anderen de taken die jullie hebben meegekregen, gaan uitvoeren.”

Informeerde Zijlstra nog naar het bedrag dat u aan fondsen had vergaard?

„Nee. Donner is niet van zins om Paleis Soestdijk te verzelfstandigen. Dan houdt het op.”

Zag u zijn mededeling aankomen?

„Ja, maar gek genoeg is het toch ook een schok.”

Stelt Zijlstra dat de legitimatie van het bestaan van het NHM vervalt?

„Nee. We kregen zelfs complimenten voor onze website en andere activiteiten. Maar die zijn voor hem niet voldoende om ons te blijven subsidiëren.

„Het is een onjuiste beslissing. Het kind wordt met het badwater weggegooid en het is kapitaalvernietiging. Maar het NHM is opgericht in een democratisch proces. De Tweede Kamer heeft ons tot leven gewekt en de Kamer ontneemt ons het leven weer. Daar heb je je bij neer te leggen.”

Eerder zei u dat het NHM niet ontzien moest worden in de bezuinigingsgolf. Was dat verstandig?

„Het is lastig om als burger niet het grote plaatje te zien. Wij delven nu het onderspit en dat verdriet me, maar ik ben blij voor de collega’s die wel door kunnen.”

Sprak u Donner ooit over uw plan?

„Atzo Nicolaï wel, onze voorzitter van de raad van toezicht. Maar inhoudelijk hebben we ons plan niet kunnen toelichten. Ik begrijp nog steeds niets van Donner. Hij slaat de oplossing voor een probleem af.”

Kan het NHM zonder subsidie?

„De organisatie en de naam NHM houden op te bestaan. Het NHM is een politiek product. Principieel kan het dan niet zo zijn dat de overheid zich terugtrekt en het bedrijfsleven inspringt.

„Ik ga proberen onderdelen van onze organisatie elders onder te brengen. Er staat hier in de Zuiderkerk een tentoonstelling waar ik trots op ben. De bedoeling is om dat werk uit te bouwen.”

Hoe ziet u uw toekomst?

„Als ons werk verhuist, moeten anderen er leiding aan geven. Maar ik blijf tot de laatste snik, want mijn handtekening is nodig om de stichting op te heffen.”

Wat heeft het NHM Nederland gebracht?

„Een nieuwe kijk op hoe geschiedenis publieksvriendelijk aan de man kan worden gebracht. En het NHM houdt ons een spiegel voor. Kennelijk zijn we in dit land niet in staat grote projecten uit te voeren.”

Heeft het NHM niet vooral veel weerstand opgeroepen?

„Dat is een onderdeel van wat we in de spiegel zien. We zien ook een politiek die een project wel kan initiëren, maar niet kan loslaten. Er zijn veel belangen die meespelen.”

Wat heeft u het meest verbaasd?

„Die vraag is nog te vers. Ik ben nog niet toe aan een analyse. Eerst moet ik mijn wonden likken.”