Twee scenario's voor de kunsten

Naar verwachting maakt staatssecretaris Zijlstra eind deze week zijn plannen voor de bezuinigingen openbaar. Wat gebeurt er als hij het advies volgt van de Raad voor Cultuur en wat als je interpreteert wat hij zelf wil?

Drukke tijden voor staatssecretaris Zijlstra. De afgelopen weken heeft hij gesproken met de partijen die geraakt worden door de bezuinigingen op de kunsten: vertegenwoordigers van de landsdelen en van de cultuursectoren, zoals de Museumvereniging en de Nederlandse Associatie voor Podiumkunsten. Talloze brieven ontving hij van verontruste gedupeerden, van filmproducenten tot het Friese theatergezelschap Tryater. Zij reageren nog op het advies dat de Raad voor Cultuur eind april uitbracht, hij is al weer een stap verder en heeft zijn eigen plannen die hij voorlegt aan zijn gesprekspartners die strikte geheimhouding moeten beloven totdat Zijlstra met zijn plannen naar buiten treedt – waarschijnlijk deze vrijdag.

De ambtenaren van Zijlstra zijn al lang aan het rekenen hoe de bezuiniging van 200 miljoen per jaar gerealiseerd moet worden op een bedrag van dit jaar nog bijna 490 miljoen. Een eerste bezuiniging op onder andere de cultuurkaart voor jongeren levert 75 miljoen op. Blijft over 125 miljoen, waarvoor de Raad voor Cultuur om advies is gevraagd. Zijlstra’s ambtenaren hebben daar niet op gewacht. Ze waren al lang bezig cijfers te verzamelen over de rijksmusea, om te zien of die voldoende publiek en inkomsten hebben om nog voor subsidie in aanmerking te komen.

In zekere zin was het voor Zijlstra gemakkelijker geweest als de Raad voor Cultuur geen advies had uitgebracht; dan had hij direct zijn gang kunnen gaan. Nu kan hij het advies niet zomaar naast zich neerleggen. Dat hij een andere koers vaart dan de raad is inmiddels duidelijk: hij wil bijvoorbeeld veel minder bezuinigen op musea dan de 25 miljoen die de raad voorstelt, en meer op podiumkunsten. Hij wil bovendien scherpere keuzes. Maar hij zal waarschijnlijk wel shoppen in het advies van de raad en eruit halen wat hem goed uitkomt.

Op deze pagina twee scenario’s: wat gebeurt er als Zijlstra het advies opvolgt van de Raad voor Cultuur en wat als hij zijn eigen plan trekt. Voor het eerste scenario is uitgegaan van het advies Noodgedwongen keuzen dat de raad uitbracht op 29 april en op de brief die de raad op 1 juni stuurde aan de Tweede Kamer, met verduidelijking van die plannen. Het tweede scenario is gebaseerd op wat Zijlstra heeft geschreven in zijn adviesaanvraag in december aan de raad en op wat er inmiddels is uitgelekt van zijn plannen.