Senaatsverkiezingen waren wel eerlijk en doorzichtig

NRC Handelsblad (24 mei) vindt dat het kiesstelsel van de Eerste Kamer hard toe is aan vernieuwing. Dit lijkt gebaseerd op enkele misverstanden. De verkiezingen zouden ondoorzichtig zijn. Meer voorspelbare verkiezingen zijn niet denkbaar. Precies is uit te rekenen wat het gevolg is van een stem door een Statenlid op deze of gene partij.

Het zou ‘onfris’ zijn dat Statenleden uit strategische overwegingen niet op de eigen partij stemmen, maar in elk eerlijk kiesstelsel komt het voor dat het men meer stemmen trekt om een bepaalde zetel te bemachtigen dan nodig is. Deze ‘overtollige’ stem kan men dan beter gebruiken om een geestverwante partij te bevoordelen. Alleen wie vindt dat een partij niet de eigen voorkeuren moet maximaliseren, kan dit onfris vinden.

Anders dan gedacht, leidt het bestaande kiesstelsel tot een getrouwe weerspiegeling van de kiezersvoorkeur bij de Provinciale Statenverkiezingen. Onderzoek dat in het Tijdschrift voor Constitutioneel Recht wordt gepubliceerd, wijst uit dat de afwijking van exacte rekenkundige representativiteit kleiner is dan die van de Duitse Bundestag. De verkiezingen zijn ook eerlijk. Dat een afgevaardigde niet de partijlijn wil volgen, ligt mede aan de selectie van kandidaten van die partij. Dat heeft de partij aan zichzelf te wijten.

Leonard F.M. Besselink

Hoogleraar staatsrecht aan de Universiteit Utrecht