Saoedi-Arabië zal Jemen wel moeten helpen

Jemen blijft een belangrijk geopolitiek risico. President Ali Abdullah Saleh heeft het land gewond verlaten, en velen betwijfelen of hij ooit nog zal terugkomen. Maar de gedeeltelijke overwinning van de demonstranten heeft geleid tot een economische crisis en een politiek vacuüm in een bekend broeinest van Al-Qaeda, gelegen pal naast een van ’s werelds strategische olieroutes. Dit is geen reden voor een voortijdig feestje.

Jemen, een van de armste landen ter wereld, is gewend aan internationale hulp. Donoren hebben in 2006 5 miljard dollar (3,4 miljard euro) aan hulp toegezegd – ook al werd niet al dat geld ook echt besteed – en vorig jaar zegde het IMF 370 miljoen dollar toe, in een poging een valutacrisis in de kiem te smoren.

Maar de financiële markten houden zich meer bezig met wat Jemen kan exporteren dan met zijn binnenlandse aangelegenheden. Jemen is voor 60 procent van zijn inkomsten afhankelijk van de olie-export, maar is een kleine vis op de mondiale oliemarkt. Het vrijwel volledig stilvallen van de productie van 260.000 vaten heeft nauwelijks ruis veroorzaakt op de radarschermen van de oliehandelaren. Maar de uitstroom van piraten, de aanwezigheid van Al-Qaeda en de binnenlandse onrust, ook al zijn deze factoren allemaal niet nieuw, houden grote risico’s in.

De armoede en het politieke vacuüm vergroten de waarschijnlijkheid van problemen in de nauwe Straat van Bab al-Mandab, die de Golf van Aden met de Rode Zee verbindt. Een complete sluiting van de doorgangsroute voor zo’n 3,2 miljoen vaten olie per dag – het equivalent van het grootste deel van de overtollige productiecapaciteit van de olie producerende landen (Opec) – is moeilijk voorstelbaar. In ieder geval zou het gebruik van alternatieve routes de kosten en prijzen zeker doen stijgen.

Een ander probleem dat opeens groter lijkt, is de poreuze 1.500 kilometer lange grens van Jemen met Saoedi-Arabië. Het land heeft in de loop der jaren verwoede pogingen gedaan zijn veiligheid te verzekeren, door miljarden in het land te pompen om de regering en de stammen aan zijn kant te houden – en door zelfs hier en daar hekken te plaatsen. Maar te oordelen naar het punt waarop Jemen zich nu bevindt, lijkt die investering slechts een dubieus rendement te hebben opgeleverd.

Het spektakel van veranderingen in Jemen is ook een bron van zorg voor de stabiliteit van de Golfstaten. De onrust is al naar Oman en Bahrein overgeslagen. Saoedi-Arabië beschikt over de middelen om Jemen voor de financiële ondergang te behoeden. Dat zal wellicht niet alle problemen oplossen. En het al niet eenvoudig zijn als er geen deugdelijke – en hopelijk vriendelijk gezinde – regering zal worden geïnstalleerd, die als kanaal voor de hulpverlening kan dienen. Maar gelukkig voor de rest van de wereld kan Saoedi-Arabië het zich niet veroorloven Jemen de rug toe te keren.

Una Galani

Vertaling Menno Grootveld