Nu weet iedereen het: smurfen zijn fascisten

Een sociopolitieke analyse waarin smurfen als nazi’s en communisten worden ontmaskerd, heeft in enkele weken tijd de kranten van Parijs tot Sydney gehaald. De Franse wetenschapper Antoine Bueno is geschrokken van de vijandige reacties en beweert nu dat hij het allemaal niet zo serieus bedoelde.

In 1963 verscheen het eerste stripalbum van de smurfen, Les Schtroumpfs Noirs.

Een sociopolitieke analyse waarin smurfen als nazi’s en communisten worden ontmaskerd, heeft in enkele weken tijd de kranten van Parijs tot Sydney gehaald. De Franse wetenschapper Antoine Bueno is geschrokken van de vijandige reacties en beweert nu dat hij het allemaal niet zo serieus bedoelde.

Maar daar komt de auteur van het onlangs verschenen boek Le Petit Livre Bleu: Analyse critique et politique de la société des Schtroumpfs natuurlijk niet mee weg. Zijn analyse is zo doorwrocht dat je er niet meer omheen kan: naar de smurfen kijken is alsof je de propaganda van Hitler en Stalin tegelijkertijd verstouwt. Met het volle besef dat je er in je jeugd mee vergiftigd bent. Wie nog geen jeugdtrauma had, heeft er nu één.

Smurfen hebben geen recht op eigen bezit
Neem Grote Smurf. Is die eigenlijk wel democratisch gekozen? Nee, hij gedraagt zich als een autocraat die zogenaamd het beste met zijn onderdanen voorheeft. Maar ondertussen ontneemt hij de blauwe dwergen het recht op eigen bezit, dwingt ze alles samen te doen en vernoemt hij ze naar hun functie: kleermakersmurf, dichtsmurf, knutselsmurf, beeldhouwsmurf, verpleegsmurf, tandartssmurf. De overgebleven smurfen zijn vernoemd naar hun psychische of medische afwijking. Zoals liegsmurf, verstrooide smurf en sombere smurf. En vergeet brilsmurf niet: menig kind is op school gepest met die benaming.

SMURF: Socialist Men Under Red Father
De gemeenschappelijke vijand is Gargamel. Vanuit communistisch oogpunt vertegenwoordigt hij natuurlijk de slechte kapitalist. Het individu dat zichzelf belangrijker achtte dan de gemeenschap en zodoende een egoïstische gemenerik werd. Op een kwade dag geeft hij een smurf een muntje, waarop de homogene enclave ontregeld raakt door hebzucht en jaloezie. Grote Smurf herstelt de orde door het muntje in de schatkist te stoppen.

Over Grote Smurf gesproken. Die baard lijkt verdacht veel op die van Karl Marx en zijn broek en muts zijn communistisch rood. Bueno bekrachtigt het oude Amerikaanse gerucht dat S.M.U.R.F staat voor Socialist Men Under Red Father.

Gargamel is gemaakt zoals Goebbels joden demoniseerde
In de Verenigde Staten dook overigens al in 1997 een essay op waarin de witte mutsen vergeleken worden met de hoofddeksels van de Klu Klux Klan, de sekte van blanke fascisten. Die smurfendans om kampvuurtjes heeft trouwens ook wel veel weg van het enge KKK-ritueel. Bueno onderschrijft dat en ziet tegelijkertijd in Gargamel het antisemitisch archetype van de jaren dertig: zwart haar, verzot op goud, haakneus. En is het niet heel toevallig dat zijn kat Azrael heet, naar de doodsengel uit islamitische en joodse religies? Het schoonheidsideaal, daarentegen, wordt belichaamd door smurfin. Kijk die Arisch-blonde lokken eens.

Zieke smurfen worden zwart en kwaadaardig
Dat xenofobe is er trouwens niet ingeslopen. Vanaf het begin had al duidelijk moeten zijn dat Smurfenland staat voor autocratie, paternalisme en homogeniteit. Het eerste stripalbum uit 1963 heet Les Schtroumpfs Noirs, ofwel: De Zwarte Smurfen.

http://www.youtube.com/watch?v=lNQRJ0KryX8

In dat verhaal worden smurfen zwart als zij door een bij gestoken worden. Ze verliezen hun intelligentie en kunnen alleen nog maar ‘gnash, gnash, gnash’ zeggen. Amerikaanse uitgevers weigerden dit racistische materiaal uit te geven. Pas in 2010 kwam er een heruitgave op de markt, waarin de zieke smurfen niet zwart maar paars werden.

Wir haben es nicht gewusst
Bueno neemt de Belgische smurfenschepper Peyo (pseudoniem van Pierre Culliford) overigens niets kwalijk. De socioloog is ervan overtuigd dat de apolitieke cartoonist niet zijn eigen overtuiging verwerkte in de strips, maar onbedoeld de geest van zijn tijd weergaf. Peyo werd geboren in 1928 en was puber in het door Duitsland bezette België. De studie van Bueno komt op een precair moment. Deze zomer komt The Smurfs 3D op het witte doek.

In deze bioscoopfilm treden de smurfen buiten hun grenzen en nemen New York City in. De aankondiging is onheilspellend: Sightings have been reported all across the city. There is still no explanation. All we know is that it’s real and it’s happening. De toevoeging 3 staat misschien wel voor Het Derde Rijk. Maar dat zullen we nooit weten, want de smurfen weigeren hun handelingen te expliciteren: hun enige werkwoord is smurfen. Ik smurf, jij smurft, ik heb gesmurfd. Fijn dat Bueno ons de ogen heeft geopend. Opeens zijn we allemaal Duitsers die het zogenaamd nicht gewusst haben.