Inbreken? Pas op voor de camera

De Vereniging Eigen Huis gaat foto’s en filmpjes van inbrekers online plaatsen.

Bereikt de vereniging daar iets mee? Nee, zeggen critici. „Het lijkt een proefballon.”

De Vereniging Eigen Huis (VEH) gaat inbrekers „letterlijk te kijk zetten”. Op de site veiligwonencheck.nl/inbrekers wil de organisatie vanaf morgen foto’s en filmpjes van inbrekers plaatsen. Bewoners worden aangemoedigd om beelden van beveiligingscamera’s in te sturen. VEH belooft de anonimiteit van de inzenders te waarborgen. Beeldmateriaal wordt alleen geplaatst als bewoners eerst aangifte hebben gedaan en een kopie daarvan meesturen. Critici betwijfelen het nut deze actie.

1Waarom wil de VEH inbrekers aan de schandpaal nagelen?

Het gaat om een „controversiële actie” wegens de Maand van Veilig Wonen, zegt VEH-woordvoerder Manon van Essen. Doel is aandacht te vragen voor huisbeveiliging en opsporing. Het aantal woninginbraken is tussen 2008 en 2010 gestegen van ruim 63.400 in een jaar naar 80.600, volgens de Raad van Korpschefs. Een kwart betreft pogingen tot inbraak.

2 Wat als iemand een valse aangifte doet en vals beeldmateriaal opstuurt?

„Een valse aangifte doen is strafbaar”, reageert VEH-woordvoerder Van Essen. „Maar er is een zeker risico. Het materiaal is nooit voor 100 procent te controleren.”

3Zijn er meer fotowebsites met verdachten?

Ja. Het Openbaar Ministerie (OM) en het Korps Landelijke Politiediensten (KLPD) publiceren bijvoorbeeld sinds vorig jaar de Nationale Opsporingslijst op de website politie.nl. Hierop staan de meest gezochte verdachten van Nederland met naam, foto en een beschrijving van het strafbare feit. Publicatie geschiedt volgens criteria in de zogenoemde Aanwijzing Opsporingsberichtgeving. Daarnaast is er sinds 2008 de website overvallersgezocht.nl (nu depolitiezoekt.nl), waar met name het korps Amsterdam-Amstelland gebruik van maakt.

4Zijn particuliere opsporingssites wel eens verboden?

Jazeker. De website stopkinderpor-nonu.com van ‘pedojager’ Chris Hölsken werd eind vorig jaar door de rechtbank Utrecht verboden. Er was onvoldoende rekening gehouden met de privacybelangen van de verdachten.

Winkeliers en andere particulieren mogen ook geen foto’s ophangen van vermoedelijke winkeldieven, zo oordeelde toezichthouder het College Bescherming Persoonsgegevens (CBP) in 2006. Hiermee volgde het CBP een eerdere uitspraak van de rechtbank Amsterdam.

In 2009 trad het CBP op tegen een site als bijvoorbeeld beoordeelmijnleraar.nl, waarop scholieren hun leraar konden ‘ranken’. „Dat had heel negatieve gevolgen voor de reputatie van zo’n leraar”, zegt een CBP-woordvoerder.

5Mag je beelden van verdachten op internet publiceren?

Het recht op eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer is vastgelegd in het Europees Verdrag voor de rechten van de mens en de Grondwet; de voorwaarden waaronder persoonlijke informatie mag worden gepubliceerd, staan omschreven in de Wet bescherming persoonsgegevens.

De Tilburgse hoogleraar recht en informatisering Corien Prins keurt de actie van de VEH sterk af. „De belangen die je moet afwegen zijn preventie en privacy. Het gaat hier om verdachten, geen veroordeelden, en de foto’s blijven altijd op internet te vinden.”

„Vooral gevoelige persoonsgegevens over bijvoorbeeld afkomst of ras mogen alleen worden gepubliceerd na zorgvuldige belangenafweging”, zegt de Amsterdamse advocaat Quinten Kroes, gespecialiseerd in privacyregulering. „Foto’s mogen alleen worden gepubliceerd als het openbaar belang zwaarder weegt dan het belang van de ‘dader’.”

6Wat vindt de toezichthouder ervan?

Het CBP ziet op het eerste gezicht „een groot aantal elementen die privacyvragen oproepen”, zegt een woordvoerder. Over de vraag of het CBP ook tot een officieel onderzoek zal overgaan, doet het college geen uitspraken. Mocht het CBP eventueel onderzoek gaan doen en concluderen dat de site de privacy schendt, dan kan het een voorwaardelijke dwangsom opleggen.

7Wat zeggen de politie, het OM en justitie?

De Raad van Korpschefs is „niet verbaasd”, zegt woordvoerder Jelle Egas. „Het past in een trend, om daders openbaar bekend te maken. De politie staat niet afwijzend tegenover dit soort initiatieven. Burgerparticipatie vergroot de pakkans.”

„Het Openbaar Ministerie juicht dit plan van de VEH niet toe”, zegt woordvoerder Evert Boerstra. „Wij schenden soms ook de privacy van verdachten, maar wij zijn gebonden aan vaste criteria voor we persoonsgegevens openbaar maken.”

Het ministerie van Justitie wil niet reageren voordat het CBP heeft besloten al dan niet een onderzoek in te stellen.

8Vergroten publieke opsporingsinitiatieven de pakkans?

Over het succes van sites met beeldmateriaal van verdachten, is niet veel informatie. Volgens het Korps Landelijke Politie Diensten, dat samenwerkt met de tv-programma’s Opsporing Verzocht en Hart van Nederland, werden in bijna 40 procent van de zaken die in 2009 zijn behandeld aanhoudingen verricht.

Advocaat Kroes betwijfelt of de actie van de VEH bijdraagt aan inbraakpreventie. „Wat gaat iemand doen die zo’n inbreker herkent? Zijn huis nog beter beveiligen? Het lijkt meer gericht op opsporing. Maar daar hebben we de politie voor die ook foto’s kan publiceren. Het lijkt een beetje een proefballonnetje.”