Gay pride achter dichte deuren

De Moldavische regering wil discriminatie strafbaar maken, conform EU-regels.

Maar homofobe politieke partijen wonnen gisteren terrein in lokale verkiezingen.

De activisten van GenderDoc zijn momenteel extra voorzichtig. De Moldavische homobelangenorganisatie vierde vorige maand het tienjarig bestaan van de Moldavische gay pride, maar achter gesloten deuren. „Het klimaat is nu zo gespannen dat het voor onze veiligheid beter was om een paar zaaltjes af te huren”, zegt directeur Anastasia Danilova.

Het enige evenement dat GenderDoc op straat organiseerde was een flashmob in de hoofdstad Chisinau, op de plek waar tijdens de gay pride van 2008 rond de vierhonderd skinheads, oud-militairen en orthodoxe activisten een bus met zo’n vijftig homo’s belaagden, die op weg waren naar de parade. „De politie greep niet in. Sommigen van ons dachten toen: dit is de laatste dag van mijn leven”, vertelt Danilova (28).

Juist nu vreest GenderDoc voor een herhaling van het geweld. „Anti-homogroepen zijn extra gemobiliseerd door het debat over de antidiscriminatiewet”, zegt Danilova. Ze doelt op het wetsvoorstel dat de pro-Europese regering van premier Vlad Filat in februari indiende. De wettekst verbiedt allerlei vormen van discriminatie – ook op basis van ‘seksuele geaardheid’. Maar dat is allerminst vanzelfsprekend in het landje van rond de vier miljoen inwoners. Moldavië – het armste land van Europa – is tevens een van de meest intolerante Europese landen. Slechts 10 procent van de bevolking zou een homoseksuele man of vrouw in de vriendenkring accepteren, en 4 procent als familielid, bleek onlangs uit onderzoek.

Meteen na indiening van het wetsvoorstel brak in Moldavië een fel debat los, dat trekken vertoont van een cultuuroorlog. De oppositie tegen de wet wordt aangevoerd door de orthodoxe kerk en bestaat verder uit de oppositionele Communistische Partij – van oudsher seculier, maar conservatief in morele kwesties – en een groep baptistische activisten. Ook enkele politici van regeringspartijen, verenigd in de Alliantie voor Europese Integratie, lieten zich uiterst negatief uit over de wet. De „integriteit” en de „gezondheid” van de familie zouden worden aangetast.

In de aanloop naar gisteren gehouden lokale verkiezingen trok de regering-Filat het voorstel weer in. De coalitiepartijen vreesden stemmen te verliezen aan de communisten, die campagne voeren met hamer en sikkel. „Na de verkiezingen willen we de antidiscriminatiewet opnieuw indienen”, beloofde premier Filat. Het is de vraag of dat nog kan, want de communisten wonnen gisteren inderdaad terrein (zie kader).

Filat voelt niettemin zware druk om de wet opnieuw aan het parlement voor te leggen – uit Brussel. Moldavië is geen kandidaat-lidstaat van de EU, maar valt wel onder het ‘nabuurschapsbeleid’. In oostelijke en zuidelijke buurstaten probeert de EU de welvaart en de mensenrechten te bevorderen. ‘Brussel’ vindt de antidiscriminatiewet eveneens belangrijk om te voorkomen dat Moldaviërs politiek asiel aanvragen in EU-landen, vanwege discriminatie in eigen land.

Als pressiemiddel gebruikt de Europese Commissie nu de wens van de Moldavische regering om burgers zonder visum naar de EU te laten reizen. Brussel stelt daarvoor als „belangrijke eis” dat de antidiscriminatiewet wordt aangenomen, zegt een hoge EU-ambtenaar. „Inclusief het gedeelte over seksuele geaardheid.”

GenderDoc ziet de wet als een essentieel instrument om de rechts-situatie van homo’s te verbeteren. „Een van de ergste dingen is dat zelfs de politie hier niet te vertrouwen is”, zegt Danilova. „Op plekken waar homoseksuele mannen elkaar ontmoeten vraagt de politie ze om identificatie. Ben je bang dat je ouders het te weten komen, vragen ze dan. Uit angst geven ze de politie geld.”

GenderDoc, een organisatie met veertien betaalde medewerkers, is afhankelijk van financiële steun van West-Europese mensenrechten- en homo-organisaties, waaronder het Nederlandse COC. Maar ook het anti-homokamp heeft internationale banden. In maart verscheen in Chisinau Scott Lively, een ultraconservatieve Amerikaanse evangelist. Lively was in Moldavië op uitnodiging van activist Vitalie Marian, lid van de baptistische minderheid in Moldavië. Hij publiceerde op advies van Lively een ‘zwarte lijst’ van politici die de antidiscriminatiewet steunen.

GenderDoc hoopt dat de druk achter de schermen uit Brussel uiteindelijk de doorslag zal geven. Danilova: „Als die wet erdoor komt, is het dankzij de EU. Gelukkig is Moldavië zo’n klein landje. Dat is makkelijk onder druk te zetten.”