Wie betaalt de borgsom?

Voormalig IMF-topman Dominque Strauss-Kahn kwam op borgtocht vrij na betaling van een miljoen dollar. Wie betaalt de borg, wat gebeurt er met het geld en krijgt Strauss-Kahn het terug als hij onschuldig blijkt, vragen Karen Wolsing-van Dartel en Miep Meijs uit Nijmegen zich af.

Een borg is een som geld die een verdachte – of een derde – overmaakt op een rekening van het Openbaar Ministerie. De rechter laat de verdachte dan vrij uit voorlopige hechtenis op grond van een aantal voorwaarden, bijvoorbeeld dat hij zijn paspoort moet inleveren of zijn woonplaats niet mag verlaten. Als de verdachte zich tot aan de zitting aan die voorwaarden houdt, krijgt hij zijn geld terug. Inclusief rente.

„Een borgtocht is een extra prikkel voor de verdachte om zich aan de voorwaarden te houden”, zegt Ruben Houweling van de Erasmus Universiteit Rotterdam. Hij promoveerde op de geschiedenis van financiële borgstellingen in Nederland. Borgstellingen kwamen hier al in de 14de eeuw voor, maar het principe is pas in 1926 opgenomen in het Wetboek van Strafvordering (het boek met procedureregels voor strafrecht) onder de noemer ‘zekerheidsstelling’.

„Een verdachte is onschuldig zolang hij niet veroordeeld is, dus een rechter zal altijd kijken of de voorlopige hechtenis geschorst kan worden. Daar past een borgtocht bij.” In de VS is het borgsomsysteem ingeburgerd, maar in Nederland komt het niet vaak voor. „Uit angst voor klassenjustitie. Strauss-Kahn kan één miljoen dollar op tafel leggen, maar jan modaal lukt dat niet. Dan volgt al snel de conclusie dat de rijken vrij rondlopen en de armen vastzitten. Ik vind dan ook dat borgsommen naar draagkracht moeten zijn.”

Kan de borgsom ook voor andere doeleinden worden gebruikt? Houweling: „In Nederland niet, daar staat het geld te wachten om terugbetaald te worden. Maar in sommige Amerikaanse staten wordt de borg gebruikt om schadevergoeding aan het slachtoffer of de kosten van de opsporing en vervolging te betalen.”

En als de verdachte zich niet aan de gestelde voorwaarden houdt? Dan gaat het geld in de staatskas, bij de algemene middelen.

Jessica van Geel