Nieuws geeft een omroep aanzien

‘Zakenzender’ RTZ Z is klein, maar voegt iets toe aan het algemene RTL Nieuws, zegt hoofdredacteur Harm Taselaar. Een commerciële niche en een rampenzender bijvoorbeeld.

De effectenbeurzen stortten in, juist toen RTL op 6 juni 2001 een financieel-economische nieuwszender begon. Maar RTL Z hield vol en viert vandaag het tienjarig bestaan. De zender, van half negen ’s ochtends tot vijf uur ’s middags op RTL 7, is belangrijk voor het bedrijf, zegt hoofdredacteur Harm Taselaar. Nieuws geeft aanzien.

„2001, het waren de hoogtijdagen van CNN”, zegt Taselaar, hoofdredacteur van RTL Nieuws sinds 1999. „Daar waren wij verschrikkelijk jaloers op. Dat moet in Nederland ook kunnen, zeiden we hier. Maar dat viel tegen. Niet te betalen, een kansloos idee. Maar het was ook het hoogtij van de beurs. Het leek de directie en mij een goed idee ons te richten op financieel-economisch nieuws. Ook commercieel interessant.”

Een algemene nieuwszender trekt toch meer kijkers? En dus adverteerders?

„Met RTL 4 richten wij ons al op een breed publiek. Ook commercieel. Als we een algemene nieuwszender waren begonnen, was dat ten koste gegaan van RTL 4. De economische niche daarentegen trok een interessante doelgroep: mannen in de hogere welstandsklasse. Dat is winstgevend gebleken. RTL Z is nu een speler die er echt toe doet. Alles wat er toe doet in de economie komt langs.”

RTL Z trekt per programma slechts enkele tienduizenden kijkers.

„Dat zijn samen 1,2 tot 1,3 miljoen kijkers per dag. Toch: ik vraag mensen wel eens of ze kijken. ‘RTL Z?’, zeggen ze dan, ‘dat gaat alleen maar over cijfertjes.’ Kijk nou gewoon eens, zeg ik dan. Economie is hoe wij ons geld besteden. Het raakt ons allemaal, elke dag.”

Bent u tevreden over uzelf?

„Nooit. Daar moet ik aan werken. Het is een soort calvinisme. Ik ben wel trots op wat mijn mensen doen, hoor, geef ook complimenten. Maar over mezelf...”

Waar bent u dan trots op?

„Dat we RTL Z, en RTL Nieuws in het algemeen, overeind hebben gehouden. Het was soms kantje boord. Regelmatig kwam een directeur vragen of het iets minder kon. Het nieuws slokt miljoenen op. Het is me gelukt om telkens het nut van een nieuwsorganisatie te beschrijven voor RTL.

Wat is dat dan?

„Ten eerste heeft het een direct commercieel belang. Het nieuws wordt ook in dat opzicht steeds succesvoller. Ten tweede moet je er als bedrijf toe blijven doen. Dankzij het nieuws sta je midden in de samenleving. Word je als bedrijf voor vol aangezien.”

Nieuws als schaamlap voor commercie?

„Schaamlap? Nee. Veel meer dan dat. Commercie is niet vies. Ik werk hier ook omdat ik de commerciële kant interessant vind. Elke organisatie, ook een journalistieke, heeft zo’n prikkel nodig. Anders word je lui. Kijk naar de publieke omroep. Zonder de bezuinigingen zou daar niks veranderen. Als wij hier totaal verliesgevend zouden zijn, zou het snel afgelopen zijn. Of wij winst maken? We blijven binnen het budget.”

Dankzij RTL Z kunt u ook snel inspelen op de actualiteit. RTL hoeft immers geen programmering om te gooien. De eerste keer was al drie maanden na de start, op 11 september 2001.

„Ik zat in een bespreking en een collega kwam binnen. ‘Harm, je móét nu tv kijken.’ Ik zag nog net het tweede vliegtuig zich in het WTC storten. Pats, ik had gelijk door hoe het zat. Ik ben naar de redactie gelopen: jongens, wij zijn nu een rampenzender. De eerste tien minuten heb ik gezorgd dat het ging lopen. Daarna versteende ik. Ik ben zelden zo bang geweest. Je wist niet wat er ging gebeuren. Of Amerika direct ging terugslaan.

„We gingen gelijk op zender. Gelukkig hadden we toen al mensen die het mogelijk maakten de hele dag uit te zenden. Rick Nieman bijvoorbeeld weet heel veel van Amerika. Hij kon direct de beelden duiden. En Max Westerman, vanuit New York. Max wilde met de fiets naar het WTC. Dat hebben we hem verboden. Vanaf het dak van zijn kantoor kon hij volgens ons beter uitleg geven in de uitzending. Als we dat niet hadden besloten, was Max er niet meer geweest.

„Wij hadden het voordeel dat onze Amerikaanse correspondent in New York zat, niet in Washington zoals de meeste andere media. RTL Nieuws gaat altijd voor de menselijke verhalen. Dat betaalde zich toen terug.”

Is dat het verschil met de NOS?

„Wij kiezen minder snel voor de institutionele invalshoek. De NOS gaat inmiddels ook die richting op. Verder hou ik me eigenlijk niet bezig met de concurrentie. Ik kijk regelmatig naar het NOS Journaal. Soms vind ik het goed, soms val ik in slaap. Wij leggen bewust andere prioriteiten: we hebben geïnvesteerd in de researchredactie, politiek, economie.”

Commerciële media klagen dat zij oneerlijke concurrentie ondervinden van publiek gefinancierde media. U ook?

„De publieke omroep is niet meer weg te denken en dat is prima. Maar als zij de markt overspoelen op internet, kunnen wij daar niks meer doen. Wij hebben niet alleen last van oneerlijke concurrentie van de publieke omroep. Het is nog schandalig ook.”

AT5-baas Ton F. van Dijk zei vorige week in deze krant dat we af moeten van het idee dat alleen de publieke omroepen een publieke taak hebben.

„Dat lijkt me een enorme open deur. Natuurlijk is dat zo. De publieke omroepen claimen dat zij de enige maat der dingen zijn, verschrikkelijk! Waar haal je de arrogantie vandaan? Bepalen zij de normen en waarden? M’n neus! Het is een vorm van stuitende arrogantie.”

Wat kunt u daar tegen doen?

„Zo goed mogelijke tv maken. Net als jullie zo goed mogelijke kranten moeten maken. We lobbyen wel voor betere marktwerking, tegen oneerlijke concurrentie. Meer dan vroeger, rechtstreeks in Den Haag en Brussel. Je ziet daar langzaam maar zeker begrip ontstaan voor onze positie. Het is goed dat Brussel heeft bevestigd dat de ex ante-toets blijft bestaan.”

Die toets houdt in dat, voordat de publieke omroep nieuwe (digitale) projecten mag beginnen, moet worden onderzocht of die initiatieven voldoende publieke waarde hebben en niet marktverstorend werken.

Tegelijkertijd maakt de overheid het u moeilijker uw werk te doen. Minister Donner wil de Wet Openbaarheid van Bestuur inperken.

„Het is een schande dat zoveel informatie niet naar buiten komt. Principieel vind ik dat alles wat op papier verschijnt, openbaar moet zijn. Dat is informatie van de overheid, zeggen ze dan. Onzin. De overheid zijn wij allemaal. Het is schandalig. Wij moeten nog scherper aan de wind varen. Nog kritischer zijn op alles wat de overheid doet. Nog harder werken. Dat vraagt wel wat van een nieuwsorganisatie. Maar het is een consequentie van een overheid die in zichzelf gekeerd raakt.”

Hoe ziet u de positie van RTL Nieuws over een aantal jaar? Komt die 24-uurs nieuwszender er nog?

„Niet op tv, misschien wel ooit op de tabletcomputer. Nieuws vindt immers 24 uur per dag en zeven dagen per week plaats. Een nieuwsredactie zou eigenlijk dat tempo moeten volgen. We denken in dit verband ook aan een app voor tablet-pc’s. Als het allemaal gaat zoals ik hoop, loop je straks met ons nieuws onder de arm. Het nieuws van half acht op RTL 4 blijft voor het afgeronde nieuws. De tablet en de website zijn voor het breaking news. Net als RTL Z. Doordeweeks dan, want in het weekend hebben wij daar een probleem.”