Kabinet botst ook met partijgenoten

De waarschuwing van minister Donner (Binnenlandse Zaken, CDA) dat Nederland door het verzet van gemeenten tegen het kabinetsbeleid „onbestuurbaar” zou worden, lijkt weinig indruk te maken op de gemeenten. Zij stemmen woensdag naar verwachting tegen het bestuursakkoord dat eerder met het Rijk is gesloten. Als dat gebeurt, komt het kabinet van VVD en CDA in conflict met veel lokale bestuurders met dezelfde politieke kleur.

De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) zegt in een reactie weinig nieuws in de dreigende taal van Donner te zien en wacht rustig de stemming op haar congres af. Van ruim honderd gemeenten is al duidelijk dat zij verzet zullen plegen.

In Ulft spreken de meer dan 400 Nederlandse gemeenten zich woensdag uit over de toekomstige samenwerking met het Rijk. Het VNG-bestuur adviseerde zijn leden vorige week om de paragraaf over de sociale werkvoorziening niet te steunen. De gemeenten zouden hiervoor te weinig geld van de overheid krijgen. De rest van het bestuursakkoord, waarbij voor ruim 8 miljard aan taken van Rijk naar lagere overheden verhuist, krijgt nog wel de steun van de VNG.

Door het aangepaste stemadvies van de VNG is de kans groot dat de meerderheid tegen de plannen stemt om gemeenten vanaf 2013 financieel verantwoordelijk te maken voor de ‘onderkant’ van de arbeidsmarkt, de sociale werkplaatsen, de jonggehandicapten en bijstandsgerechtigden. Als het verzet blijft, ontstaat de ongekende situatie dat verschillende overheden – Rijk versus gemeenten – tegenover elkaar komen te staan.

Volgens minister Donner leidt het verzet van de gemeenten tot een onaanvaardbare situatie, zo zei hij gisteren in het tv-programma Buitenhof. Dat „bestuurlijke verhoudingen” worden „opgeofferd aan partijpolitieke oppositie” noemde hij gevaarlijk voor het land. Maar is het partijpolitieke oppositie? Bij veel opstandige gemeenten zitten bestuurders van coalitiepartijen VVD en CDA in het college. Zoals in Amsterdam, waar VVD-wethouder Eric van der Burg namens de VNG met het Rijk onderhandelde. De 33 middelgrote steden dringen in een motie aan tegen de sociale paragraaf te stemmen. Veel van die gemeenten worden bestuurd door wethouders van VVD of CDA. En voorzitter van de VNG is VVD-coryfee Annemarie Jorritsma. Zij tekende in april het bestuursakkoord. Dat dreigt nu te sneuvelen. Volgens het kabinet is er óf een compleet bestuursakkoord óf geen.