'Ik was toch niet te rauw gisteravond?'

De 23-jarige Georgische pianiste Kathia Buniatishvili is één van de talenten voor de toekomst. Haar debuutalbum wijdde ze aan muziek van Fransz Liszt. „De spanning in zijn werk wil ik spelen.”

Je zou denken dat Kathia Buniatishvili is uitgeput. De 23-jarige Georgische pianiste ontvangt in haar Amsterdamse hotel, de ochtend na een loodzwaar recital in de Kleine Zaal van het Concertgebouw. Op het programma prijkten de ‘Treurmars-sonate’ van Chopin, de virtuoze Trois mouvements de Petrouchka van Stravinsky en – ook te horen op haar debuutalbum bij Sony – de Mephisto Waltz nr.1 en Sonate in b van Franz Liszt. Héél veel noten.

Maar ze oogt ’s ochtends zeer vitaal en opgewekt. Haar hoge concerthakken zijn ingeruild voor lange leren laarzen. Naar het volgende recital nog dezelfde dag in Milaan kijkt ze uit. „Een zware avond? In sommige opzichten. Het werk van Stravinsky is technisch lastig maar in emotioneel opzicht niet zwaar. Vooral die sonates van Chopin en Liszt vergen veel van de uitvoerder vanwege de grote dramatiek. Maar uitdagingen en risico’s heb ik nodig, op het podium zowel als daarbuiten. Perfectie is onnatuurlijk, de muziek stopt dan met ademen. Al was het toch niet té rauw, gisteravond?”

De risico’s klinken inderdaad door in haar spel. Buniatishvili’s indrukwekkende technische talent wordt soms overvleugeld door een ongebreidelde inspiratie. Dat leidt niet tot een volmaakte afwerking maar wel tot een bloedstollende uitvoering. Niet voor niets wordt ze regelmatig vergeleken met de dionysische Martha Argerich.

Buniatishvili leerde als kleuter de muziek kennen door het zingen van Georgische volksmuziek met haar moeder en zus. Na vele piano-optredens vanaf jeugdige leeftijd gaf een derde prijs bij het Arthur Rubinsteinconcours haar bredere bekendheid. Sinds 2009 is ze één van de BBC New Generation Artists, volgend jaar toert ze door Europa als ‘Rising Star’.

Maar de snel ontluikende carrière leidde niet automatisch tot een groter geluksgevoel, vertelt ze. „Niet lang geleden had ik na afloop van concerten vaak een leeg gevoel, alsof ik teveel van mezelf had gegeven. Ik twijfelde over de artistieke waarde van een carrière. Het maalde in mijn hoofd. Een vervelende periode, maar leerzaam was het ook.”

Ze observeerde hoe haar ervaren collega’s met die dilemma’s omgingen, en begreep dat ze concerten en het dagelijks leven goed gescheiden moet houden. „Enerzijds stel je je op als een bohémien, de kunst vraagt daar om. Maar je moet ook heel gedisciplineerd te werk gaan, anders dan bijvoorbeeld beeldend kunstenaars kun je natuurlijk niet hele nachten doorhalen. Het concertschema is strak. Vrienden en familie zie je nauwelijks maar het is wel belangrijk om daar structureel tijd voor vrij te maken.”

Haar debuutalbum is geheel gewijd aan Liszt. Zijn muziek vormt een goede balanceeroefening. „Liszt nam zelf als kunstenaar enorme risico’s. Niet omdat hij zonodig speciaal wilde zijn. Integendeel, hij was genereus en evenwichtig, heel anders dan de labiele Schumann. Maar Liszts muziek kent een sterk diabolisch karakter. Neem de half uur durende Sonate in b, daar hoor je het gevecht terug tussen de duivel en de mens, ook al heeft Liszt dat niet letterlijk zo aangegeven. Als je die spanning er niet uit haalt, is het net alsof je een film bekijkt vol mooie plaatjes waarin verder niets gebeurt.”

Valt die opwinding, die Buniathisvili’s recitals kenmerkt, via een studio-cd wel over te brengen? „Hmm, dat bleek inderdaad een lastige kwestie. We begonnen met de sonate, die hebben we in twee dagen tijd opgenomen. Maar toen ik het bewerkte eindresultaat terugluisterde werd ik bang. Het was alsof ik iemand anders hoorde spelen! Het was veel te netjes en perfect. Ik zou van die opname altijd spijt hebben gehad. Gelukkig volgde er een dvd-opname. Voor de filmploeg speelde ik de sonate in één keer door. Dat was veel spannender, het werd de nieuwe basis voor de cd-registratie.”

Het Faustthema speelt een belangrijke rol op haar debuutalbum. „Literatuur is een grote liefde, als tiener verslond ik al boeken over Faust. De Faustiaanse Sonate in b is het centrale werk van de cd, daarin heeft Liszt zijn veelzijdigheid mooi samengevat. Ik wilde een proloog toevoegen en dat werd Liszts Liebestraum nr.3, een beschrijving van de liefde. Dan volgt de Mephisto Waltz, waarin de demonische dans van Mefisto contrasteert met de delicate stem van Gretchen. Daarna klinkt de dood door in La Lugubre Gondola. Tot slot volgt wederopstanding in hemelse muziek van Bach, door Liszt bewerkt.”

Een cd-contract bij een prestigieus label als Sony Classical kan het laatste zetje zijn naar een internationale doorbraak. „Toch wil ik geen typische carrière waarbij er nergens anders tijd voor overblijft. Ik geef nu zo’n 80 à 90 concerten per jaar. Sommige musici zitten op 120. Ongelofelijk. Er moet tijd overblijven voor de normale dagelijkse dingen. Maar het vergt moed om je leven in te richten zoals je zelf wilt.”

Khatia Buniatishvili: ‘Frans Liszt’ is verschenen bij Sony Classical.