Hoe schadelijk is alcohol nu echt?

Drinken op jonge leeftijd heeft gevolgen voor later. Na onze geboorte zijn de hersenen nog niet af. Ons brein bestaat uit zo’n honderd miljard zenuwcellen die tijdens de ontwikkeling naar elkaar toe groeien en contact maken. Normaal gesproken zijn alle gebieden van de hersenen pas op 24-jarige leeftijd in balans. De rijping van de hersenen gebeurt van achteren naar voren, waar het vermogen zetelt om complexe beslissingen te nemen en de gevolgen daarvan te overzien. Kinderen die rond hun twaalfde alcohol drinken verstoren die ontwikkeling. Wat krijg je dan: een volwassene met puberproblemen. Ook drugs hebben deze invloed. In mei maakte het Academisch Medisch Centrum (AMC) bekend dat de hippocampus van xtc-gebruikers zo’n 10 procent kleiner is dan bij niet-gebruikers. Hersencellen kunnen zich herstellen, maar dat gebeurt dus niet altijd. Jongeren die vaker bingedrinken, hebben op 24-jarige leeftijd een vier keer grotere kans op overgewicht en hoge bloeddruk. En zij hebben een vier tot vijf keer grotere kans om verslaafd te raken.

Voor volwassenen is één glas (vrouwen) of twee glazen per dag (mannen) verantwoord. 1,4 miljoen Nederlanders houden zich daar niet aan en drinken minimaal één keer per week meer dan zes glazen (zij heten ‘zware drinkers’). Even wat cijfertjes uit verschillende wetenschappelijke onderzoeken (vaak gedaan op ratten): bij minimaal zes glazen per maand is de kans op hart- en vaatziekten al 45 procent hoger dan mensen met een matig en regelmatig drinkpatroon. Drink je elke dag zes glazen dan is op den duur duidelijk verlies van hersenweefsel zichtbaar.

Wanneer je voor een langere tijd gemiddeld meer dan 25 glazen alcohol per week drinkt (3,5 glas per dag), loop je risico op hersenbeschadiging. Je geheugen vermindert, je denkt langzamer en je bent minder creatief.

Zou je over alcoholgebruik iets concluderends willen zeggen, dan is het dit: alcohol werkt verslavend en leidt tot een slechter geheugen, zowel onder als boven de 24 jaar. Alcohol stokt hersenen in ontwikkeling en verstoort de werking van hersenen die al ontwikkeld zijn. Dat eerste is erger omdat die schade onomkeerbaar lijkt te zijn en gevolgen heeft voor de kans op verslaving.

In vergelijking met drugs heeft alcohol op meer hersengebieden invloed. Voor cannabis geldt hetzelfde, maar de werking ervan is nog onduidelijk. Eind vorig jaar maakte een Britse studie bekend dat alcohol meer schade toebrengt aan de maatschappij dan cocaïne of heroïne. Ook als je de schade voor het individu optelt bij die voor de maatschappij, steekt alcohol met kop en schouders boven de andere negentien veelgebruikte drugs uit. Het RIVM publiceerde eerder een vergelijkbaar rapport. Jan van Amsterdam, hoofdauteur van die studie: „Als alcohol een nieuwe drug zou zijn, dan zou het acuut verboden worden. Bronnen: verslavingsinstelling Jellinek, Het Breinboek (o.a. Rita Carter)”