ECB zit klem tussen inflatie en eurocrisis

De inflatie kruipt omhoog met als gevolg dat de ECB de rente gaat verhogen. Maar, zo is de verwachting, nog niet donderdag. Het economisch herstel is daarvoor te broos.

Olie en rente bepalen de economische agenda deze week. Woensdag treffen de olieministers van de twaalf Opec-landen elkaar in Wenen. In het hoofdkantoor aan Helferstorferstrasse wordt een ‘klassieke’ agenda afgewerkt: er wordt gesproken over prijzen en productie. De prijs van olie stabiliseert zich de afgelopen tijd op een niveau van 100 dollar per vat. Als de olieprijs de rest van het jaar boven 100 dollar blijft, zullen de olieproducerende landen dit jaar een recordomzet van 1.000 miljard dollar (684 miljard euro) boeken op de uitvoer van olie.

De vergaderingen van de Opec worden altijd nauwlettend in de gaten gehouden door de Europese Centrale Bank. Twee maanden geleden was de snel stijgende olieprijs één van de redenen voor de ECB om de rente met 0,25 procentpunt te verhogen tot 1,25 procent.

Donderdag treffen de leden van de ECB elkaar voor hun maandelijkse vergadering. De verwachting is dat voorzitter Jean-Claude Trichet zal aankondigen dat volgende maand de rente verder zal worden verhoogd, waarschijnlijk weer met 0,25 procentpunt.

Het uitstel van een renteverhoging geeft zwakke eurolanden als Griekenland, Portugal en Ierland meer tijd om hun economie te herstellen. Een hoge rente drijft de koers van de euro op, waardoor het nog lastiger zou worden voor exporterende bedrijven in deze landen om te concurreren op de wereldmarkt.

Een verhoging van de rente kan ook een remmende effect hebben op het economisch herstel. Afgelopen week nam de angst voor een nieuwe economische recessie toe door een reeks tegenvallende berichten over vooral de Amerikaanse economie. De arbeidsmarkt ontwikkelde zich in de VS vorige maand veel minder sterk dan verwacht en ook berichten over onder meer het consumentenvertrouwen vielen tegen.

Anderzijds loopt de gemiddelde inflatie in de eurozone op, mede door het economische succes van noordelijke landen als Duitsland en Nederland. De inflatie in de eurolanden bedraagt op dit moment 2,8 procent. Dat is het hoogste niveau in tweeënhalf jaar en ruim boven de doelstelling van de ECB inflatie onder de 2 procent te houden.

Analisten en economen verwachten dan ook dat de ECB uiteindelijk niet anders kan dan de rente verder verhogen. In april verhoogde de ECB de rente voor het eerst in bijna drie jaar omdat de inflatie weer begon op te lopen, na de financiële crisis van 2008 en 2009.

De eerstvolgende renteverhoging wordt door de markt voor juli verwacht, zegt Carsten Brzeski, hoofd-econoom van ING. Een renteverhoging donderdag is „zeer onwaarschijnlijk”. Brzeski verwacht dat de rente geleidelijk zal worden verhoogd tot ongeveer 2 procent aan het eind van het jaar.

De renteverhoging in april werd gezien als een eerste stap in een normaliseringsproces. In Frankfurt wordt donderdag ook gesproken over de lappendeken van maatregelen die de ECB heeft moeten nemen om noodlijdende banken te hulp te schieten. Om te voorkomen dat banken niet meer aan hun betalingsverplichtingen konden voldoen, werden tal van maatregelen genomen die extra liquiditeit boden. Onlangs creëerde de ECB nog een speciale faciliteit om noodlijdende Ierse banken te hulp te schieten.

Eind vorige week gaf de ECB, samen met het IMF en de Europese Commissie, groen licht voor het uitkeren van een deel van de toegezegde steun aan Griekenland. De onderhandelingen over nieuwe steun aan Griekenland lopen nog.

Trichet ruziet hierover met Duitsland. Duitsland wil de Griekse schuld deels kwijtschelden. Duitse parlementariërs vinden dat banken genoeg geldsteun hebben gehad, en maar eens moeten meebetalen.

De ECB, die zowat 50 miljard euro van de Griekse schuld heeft gefinancierd, is hier fel tegen: de bank zou dan enorme verliezen lijden. Trichet laat geen gelegenheid onbenut om te benadrukken dat van een afstempeling van de Griekse schuld geen sprake kan zijn. Trichet dreigt de financiering aan Griekse banken te stoppen als er toch herstructurering komt. Die banken gaan dan failliet. Duitsland voelt zich gechanteerd door de ECB en wil een oplossing voordat Trichet in oktober opstapt.