Toe maar, sol met ons

De rubriek Intussen in Den Haag beschrijft elke zaterdag de achterkant van het politieke bedrijf. Deze week: de eigen informatieachterstand blijkt de Kamer niet te deren.

Met handopsteken heeft de Tweede Kamer deze week tegen het kabinet gezegd: spin er maar op los. Geen probleem als je plannen eerst aan journalisten voert voordat je met ons debatteert. We horen het wel. Of lezen het in de krant.

Natuurlijk, de formulering was net even anders. Letterlijk luidde de oproep aan het kabinet: „overwegende dat de Kamer eerder geïnformeerd moet worden dan de pers, verzoekt [ze] de regering een persbericht altijd te vergezellen van de hierin aangekondigde brief aan de Kamer.” Maar een Kamermeerderheid van VVD, PVV en CDA stemde tegen. Dus hoe hard Kamerleden normaal ook klagen over lekken naar de pers, vanaf nu staat het in de boeken: ze zitten er niet echt mee. Het nadeel is bekend: alleen de aantrekkelijke kanten van een plan komen in het nieuws, waardoor het kabinet een belangrijke pr-voorsprong heeft op tegenstanders van een voorstel.

In de wandelgangen liepen de interpretaties van de stemming uiteen. Van: „dit betekent dat we zeggen: sol met ons zoveel je wilt!” Tot: goed dat de motie is verworpen, zo niet, dan dreigen Kamermoties hun kracht te verliezen. De redenering? Voorlichters van ministeries en bewindslieden zullen toch doorgaan met lekken, ook als de Kamer gevraagd heeft dat niet te doen. En moties die papieren werkelijkheid blijven, komen het gezag van de Kamer niet ten goede.

Een bijzondere redenering. In moties legt de Kamer immers vast hoe de werkelijkheid anders moet, niet hoe die is. Hoogleraar vaderlandse geschiedenis aan de universiteit van Leiden Henk te Velde noemt dit argument zelfs „kul”. Deze motie is maar op één manier uit te leggen, zegt hij, als een versterking van de uitvoerende macht. „Door dit soort stemmingen dreigt de Kamer een quantité négligeable te worden.”

Bevrijdt deze stemming de bewindslieden? Zullen die voortaan eerlijk zijn over hun gelek naar de pers? Waarschijnlijk niet. Met handopsteken heeft de Kamer in 1999 prostitutie gelegaliseerd. Toch hoor je zelden iemand zeggen, en al helemaal geen Kamerlid: ik ben afgelopen zaterdagavond eens heerlijk naar de hoeren geweest.

Het jonge Kamerlid Jesse Klaver, indiener van de motie, moet wel lachen om de vergelijking. „Lekken is een cultuur”. En toch is die nog niet legaal voor iedereen, legt hij uit. Want niet het hele kabinet is buutvrij. Staatssecretaris Zijlstra (OCW, VVD) heeft hem in een debat vóór de stemming wel beloofd altijd eerst de Kamer te informeren. Rot voor hem: hij is nu de enige bewindspersoon die niet mag lekken. Klaver: „Hij ging er kennelijk vanuit dat de Kamer zou stemmen waarvoor ze zegt te staan.”

Pieter van Os