Stephen Hawking zet filosofen aan tot filosoferen over zichzelf

De beroemde natuurkundige Stephen Hawking heeft onlangs op een Zeitgeistconferentie van Google in Engeland verklaard dat de filosofie dood is. In zijn boek The Grand Design (2010; een recensie staat op www.nrcboeken.nl) schreef hij al dat filosofen de ontwikkelingen in de natuurwetenschappen niet meer kunnen volgen en dus geen antwoord kunnen geven op vragen als ‘waarom zijn we hier?’ en ‘waar komen we vandaan?’.

Nu heeft zijn uitspraak filosofen uit de hele wereld aan het discussiëren gebracht, op internet en op mailinglijsten die doorgaans voor rustige berichten als aankondigingen van conferenties en vacatures worden gebruikt. De meesten verwijten Hawking gebrek aan kennis over (met name continentale) filosofie; anderen betuigen hun instemming. Interessant is dat de kwestie filosofen dwingt zich uit te spreken over de vraag wat hun vak inhoudt. Hawking meent dat filosofie in het verlengde van de (natuur)wetenschappen ligt en dus een soort speculatie op grond van empirische gegevens is. De vraag is of dat nu nog zin heeft. Hoe dan ook, Hawking heeft een gevoelige snaar geraakt. De academische filosofie is uiteengevallen in een doolhof van deelgebiedjes. In de ruimte die over is, springt een publieksfilosoof als Sloterdijk die door academische filosofen niet serieus wordt genomen. Maar afwijzing van zijn werk vereist goed begrip van filosofie. En dat, zo blijkt uit deze discussie, is verder weg dan ooit. Menno Lievers