Slechts 54.000 nieuwe banen voor 13,9 mln werklozen

De banengroei wil maar niet aantrekken in de VS. De werkloosheid stijgt zelfs weer tot 9,1 procent. „Hoe moeten mijn ontslagen collega’s hun kinderen voeden?”

Misschien komt het door het gebloemde mantelpak onder het geverfde haar, maar Wilma Carthan oogt verre van terneergeslagen voor iemand die onlangs haar baan heeft verloren. „Ik heb geluk gehad”, erkent ze, als ze vanuit het Unemployment Insurance Claims Bureau de zomerse hitte instapt. „Net toen ik besloten had dat het tijd werd om te stoppen, kreeg ik te horen dat ik moet gaan.”

Dankzij het gedwongen ontslag ontvangt Carthan nu een jaar lang een werkloosheidsuitkering, die in de VS gemiddeld 36 procent van het laatstverdiende loon bedraagt. Na dat jaar hebben Amerikanen soms nog recht op een extensie van maximaal een jaar. Daarvoor zal Carthans situatie echter niet prangend genoeg zijn: zij heeft altijd goed voor zichzelf gezorgd. „Ik ben 75 jaar en zeg tegen mijn kinderen: jullie werken niet om voor mij te zorgen, ik zorg voor jullie.”

Met het ontslag komt voor Carthan een einde aan een carrière van 57 jaar, de laatste jaren in dienst van de stad New York als consulent voor daklozen. Ze neemt burgemeester Bloomberg het ontslag persoonlijk kwalijk. „Met zijn bezuinigingen stuurt hij goede mensen weg, die belangrijk publiek werk doen. Leraren, juristen, maatschappelijke werkers. Ik ben oké, maar hoe moeten mijn ontslagen collega’s hun kinderen voeden? En wie neemt hun werk over? Niemand.”

Bloomberg is niet de enige bewindsman die ambtenaren ontslaat: mede doordat de geldstroom vanuit president Obama’s economische stimuleringspakket nagenoeg is opgedroogd, hebben lokale overheden de afgelopen zes maanden flink in het arbeidsbestand gesneden. Voeg daarbij dat de private sector in april slechts 38.000 nieuwe banen creëerde, niet veel voor een economie van meer dan 308 miljoen zielen die uit een recessie probeert te klauteren, en het beeld wordt grimmig. Dat bevestigde gisteren het ministerie van Werkgelegenheid in cijfers: in mei heeft de Amerikaanse economie in totaal slechts 54.000 nieuwe banen gecreëerd. Het totaal aantal werklozen staat nu op 13,9 miljoen, 9,1 procent van de beroepsbevolking.

Naast miljoenen mensen die officieel in mei geen baan konden vinden, zijn er ook nog de naar schatting twaalf miljoen Amerikanen die gestopt zijn met zoeken, of parttime of beneden hun niveau werken. Dat ze niet genoeg verdienen is meer dan een persoonlijke financiële ramp: verschillende studies hebben aangetoond dat de kans op het vinden van geschikt werk met het verstrijken van de tijd alleen maar kleiner wordt – met alle sociale gevolgen van dien.

Het is dus hoogste tijd dat er iets gebeurt, vindt ook Wilma Carthen. Ondanks haar zojuist beleden geloof in zelfredzaamheid en eigen verantwoordelijkheid wijst ze naar de overheid: „Het is de verantwoordelijkheid van de overheid om banen te creëren”, zegt ze. „Ik houd van mijn Obama en ik weet dat het voor hem ook moeilijk is, maar hij zou meer moeten doen. Alleen: waar begin je?”

Dat is een vraag waarop in Washington geen eensluidend antwoord te vinden is. Van het zwaar gepolariseerde Congres valt in ieder geval weinig actie te verwachten. Daar wordt de toon van het debat bepaald door Republikeinen die de oplossing zoeken in nieuwe belastingverlagingen en bezuinigingen op de overheidsuitgaven. De Democraten beperken zich tot verzet daartegen, omdat ze vrezen dat deze maatregelen tot nog meer banenverlies leiden.

De regering-Obama – beperkt door de patstelling in het Congres – richt zich vooral op kleinere ideeën, zoals het hervormen van de vennootschapsbelasting en het bevorderen van de Amerikaanse export naar Azië en Zuid-Amerika. En de Federal Reserve, het Amerikaanse stelsel van centrale banken, die de werkgelegenheid moet bevorderen én de inflatie beteugelen, heeft al aangegeven niets meer te kunnen doen uit angst de inflatie aan te wakkeren.

Dit defaitisme kan de kritische econoom Paul Krugman niet bekoren. In zijn column in The New York Times benadrukte de Nobel-prijswinnaar dat er „niets mis is met onze beroepsbevolking – laten we niet vergeten dat de werkloosheid vier jaar geleden nog onder de 5 procent was.” Volgens Krugman ligt het hart van het werkgelegenheidsprobleem bij de nog altijd veel te hoge schulden van Amerikaanse huishoudens. Daardoor blijven de consumptieve bestedingen achter en kan de economie niet groeien.

Met dat in het achterhoofd stelt hij enkele oplossingen voor – bijvoorbeeld mensen te laten werken aan infrastructuurprojecten, het herstructureren van hypotheken met hoge rentes en het laten oplopen van de inflatie tot 4 procent, zoals in de Reagan-jaren, opdat de schulden van huishoudens minder pijn doen.

Paul Krugman erkent dat dergelijke maatregelen in het huidige politieke klimaat onorthodox zijn. „Maar dat geldt ook voor de economische problemen waarvoor we staan.”