Maijoor van de nieuwe regels

Regulering, regulering, regulering luidt de klok boven de financiële markten sinds de kredietcrisis. Nieuwe regels, strengere bij voorkeur, moeten het stelsel rechtvaardiger en stressbestendiger maken. De Nederlander Steven Maijoor is sinds kort de eerste baas van de pas opgerichte ESMA in Parijs, zeg maar de Autoriteit Financiële Markten – zijn vorige werkgever – van Europa.

Maijoor maakt zich zorgen. Nieuwe en oude regels tezamen maken onbedoeld de weg vrij voor complexe nieuwe producten die „de mogelijkheid openen van systeemrisico’s”, zo waarschuwde hij onlangs een gehoor van grote spelers op de kapitaalmarkten.

Fundament van de regulering is UCITS – spreek uit ‘joesits’, dat staat wel stoer op de VrijMiBo. Bij de introductie in 1985 moest UCITS de markt bevorderen in simpele, transparante producten voor de particuliere belegger. „Maar herzieningen en rechterlijke uitspraken”, zo berichtte onlangs de Financial Times, „hebben sedertdien de deur opengezet voor een vloedgolf aan fondsen die de strategieën van hedgefondsen naäpen en royaal gebruik maken van derivaten”, producten waarmee je kunt gokken op de waarde van olie, granen, aandelen of obligaties. Zij duiken vooral op onder de ETF’s, de meest populaire categorie die in Europa groeit met 20 tot 30 procent per jaar.

De meeste ETF’s volgen indexen – op de koersen van aandelen, obligaties of grondstoffen. Onder iedere participatie ligt een gelijkwaardig pakketje van die beleggingen. Dat maakt ze transparant en simpel – precies zoals Maijoor het wil.

Maar hun succes heeft partijen aangetrokken die juist obscure en complexe ETF’s zijn gaan maken. Zij parkeren bijvoorbeeld het onderliggende pakketje bij een bevriende bank in ruil voor geld, een zogenoemde swap (ruil), en gaan met die contanten speculeren. Daardoor nemen de risico’s voor de belegger exponentieel toe, maar dat vertellen de aanbieders er niet bij. Deze producten heten ‘synthetische’ ETF’s – behalve onder afkortingen zucht deze markt ook onder eufemismen.

Zelfs de mensen die veel geld verdienen aan dit soort onbedoelde gevolgen van goede bedoelingen, maken zich nu zorgen. „Er is te veel creativiteit”, zegt een van hen tegen de Financial Times. „ESMA gaat zich de komende maanden beraden op complexe UCITS-fondsen, daarbij inbegrepen hedgefondsen onder de vlag van UCITS en ETF’s”, laat Steven Maijoor weten via zijn woordvoerder. Nog meer nieuwe regels kunnen daarvan het gevolg zijn. „Wij als toezichthouders moeten begrijpen hoe deze producten functioneren en in elkaar zitten.”

Maijoor kan zijn borst natmaken. De particuliere belegger moet vooral goed blijven opletten.

Joost Ramaer

Joost Ramaer schrijft iedere week in NRC Weekend over beleggen.