Geen wattenstaafjes bij de schooldeur

De VVD wil dat scholen leerlingen testen op het gebruik van drugs. Onzinnig, vindt Jan-Paul Middelburg. Het handhaven van de wet is geen zaak van scholen.

Het voorstel van de Tweede Kamerfractie van de VVD om scholen de mogelijkheid te geven om bij scholieren die worden verdacht van drugsgebruik een speekseltest af te nemen, raakt kant noch wal. Dit tast niet alleen het fundamentele recht van leerlingen aan om zelf over hun lichaam te beslissen – het stuit op praktische bezwaren en lost niets op.

Drugsmisbruik onder jongeren is een ernstig probleem. Dat moet worden aangepakt. Diverse politieke partijen hebben andere ideeën over hoe dat het best kan. Uiteindelijk komt het altijd neer op een mengeling van preventieve en repressieve maatregelen. De één streeft meer repressie na en de ander meer preventie.

Wat de VVD met het wattenstaafjesvoorstel beoogt, gaat verder dan een louter repressieve maatregel. Dit verschuift de verantwoordelijkheid voor het uitvoeren van repressieve taken rondom drugsgebruik van politie en justitie naar scholen. Die zijn, naar hun aard en takenpakket, juist bij uitstek geschikt voor preventieve taken op het gebied van drugsmisbruik. Waarom is deze verschuiving een probleem? Stelt u zich een jongere voor van zestien jaar. Hij heeft af en toe moeilijkheden op school gehad. Hij is misschien al iets te vaak met drugs in de weer geweest. Is deze jongere gebaat bij een school waar hij eerlijke antwoorden op eerlijke vragen over drugs kan krijgen, of bij een school die een wattenstaafje in zijn mond mag proppen om al dan niet te worden bestraft?

Onacceptabel en zeker agressief gedrag op school moet worden bestreden. Een school die eerlijk over drugs is, hoeft niet te accepteren dat iemand slaat, schopt of nog erger. Verre van dat – scholen moeten slecht gedrag aanpakken. In ernstige gevallen moeten ze aangifte doen.

Scholen zijn goed in staat om zelf te beslissen welke leerlingen meer begeleiding nodig hebben en welke moeten worden gestraft en wanneer de politie in beeld moet komen. Drugsgebruik verandert niets. Een leerling die zich zonder enig drugsgebruik misdraagt, hoort door een school evenzeer te worden aangepakt als een leerling die dat met drugs in het lijf doet. Aan de andere kant horen leerlingen die zich voorbeeldig gedragen, nooit te worden gedwongen tot drugstests omdat ze misschien wat dromerig zijn of verwijde pupillen hebben.

Wie beoordeelt op een school bovendien of een leerling moet worden getest? Leraren en bestuurders van scholen moeten het van de VVD hebben van niet nader omschreven ‘signalen’. Hebben docenten en schoolbestuurders de medische kennis om een en ander echt te beoordelen? Willen we werkelijk jongeren vernederen met het wattenstaafje van de VVD omdat een vermoeden bestaat dat ze misschien drugs gebruiken? Dat de VVD zegt ook het meldpunt Meld Misdaad Anoniem in de plannen te willen betrekken, tilt het geheel van een simpelweg ondoordacht plan naar een ronduit absurd niveau. Even bellen en morgen wordt Pietje uit de klas getrokken voor een speekseltestje: lachûh!

Hoe weinig belastend een wattenstaafje door de mond ook mag klinken – iemand die ertoe wordt gedwongen, ervaart het als een inbreuk op zijn of haar eigen lichaam. Zou u er zin in hebben om tot zoiets te worden gedwongen omdat iemand een anonieme tip heeft gegeven, of omdat een leraar – in uw geval wellicht een collega – met wie u niet kunt opschieten er werkelijk en met de beste bedoelingen van overtuigd is dat uw problemen misschien wel zijn veroorzaakt door drugsgebruik?

Laten we drugsmisbruik bij jong en oud zo goed mogelijk aanpakken. Laten we ook onze scholen zo veilig mogelijk houden. Laten we scholen niet duwen in de rol van politie en justitie. Ieder heeft zijn taak. Scholen onderwijzen. Ze pakken wangedrag aan als dat nodig is. Politie en justitie handhaven de wet en dus ook de Opiumwet. De VVD denkt de volgende keer na voordat ze een voorstel doet.

Jan-Paul Middelburg is voorzitter van de PvdA-fractie in Voorschoten.