Gargamel uit Marokko

De ijzeren vogelNed. 2, 12.00 - 12.25 uur (herh. zondag Ned. 2 12.00 - 12.25)

Het begint met extreme close-ups van pantoffels, gerimpelde maar verzorgde vrouwenhanden, gelakte nagels, sieraden. In de zesdelige documentairereeks De ijzeren vogel interviewen Naima Azough en Kivilcim Özmen elf vrouwen van de eerste generatie Turkse en Marokkaanse gastarbeiders over hun leven in het nieuwe land. Net als in de reeks Veerboot naar Holland.

Verhalen vol eenzaamheid en verdriet, vanuit bonte huiskamers met gouden beeldjes. Eerst moeten ze tegen hun wil trouwen met een onbekende. Als man en vrouw eindelijk een beetje aan elkaar gewend zijn, vertrekt hij naar Nederland. Als de vrouwen jaren later volgen, zijn de mannen veranderd. Ze genieten van gokken, drank en minnaressen. De vrouwen sluiten ze thuis op. Ruzie, stokslagen.

Een van de vrouwen vertelt hoe zij en haar kinderen in angst leefden voor de vader: „We keken vaak naar de smurfen. We noemden hem Gargamel. En wij waren de smurfen. Als hij thuiskwam en we hoorden hem de sleutel omdraaien. Zeiden we: Gargamel is binnen. Komt-ie.”

Hopelijk worden in de komende afleveringen de vragen beantwoord die nu blijven liggen. Vooral: was de vrouwenonderdrukking gebruikelijk in de thuislanden, of werden de mannen pas zo in Nederland? En hoe komt dat?

Gelukkig zitten er ook een paar bij die wel een gelukkig huwelijk hadden. Zoals Dilber Aydin, die met een wijze volkszanger ging. Op een thuisvideo zien we de man op zijn ziekbed liggen. Dilber herschikt liefdevol zijn blauw-wit gestreepte pyjamajasje. Nu hij er niet meer is, staat ze bij de cassetterecorder op het dressoir en luistert naar zijn liedjes.

Wilfred Takken