Bij de redactie van Lux: wij zijn de bijlage die je graag mag haten

Elke maandag belt ze op: een lezeres met klachten over Lux. Redacteur Arjen Ribbens zit er inmiddels klaar voor. En afgelopen maandag zei hij na de gebruikelijke klachten maar eens goedlachs, om het ijs te breken: „Heerlijk, hè?” Ja, dat was het.

Het lifestyle katern Lux, de nieuwkomer onder de bijlagen van de krant krijgt lof van lezers („Lux vind ik leuk. Ik betrap me erop dat ik bijna alles lees. Dat durf ik natuurlijk niet tegen de intellectuelen hier te zeggen!”). Lezers geven het katern een 7,9, blijkt uit lezersonderzoek. Maar de bijlage trekt ook veel vuur van lezers. „Wij zijn de bijlage you love to hate”, zegt Ribbens’ collega Monique Snoeijen.

Die kritiek is in twee woorden samen te vatten, zeggen Ribbens en Snoeijen: ondraaglijke lichtheid. Het katern, schrijft één lezer mij, staat vol met „beuzelachtige wederwaardigheden rond onbetekenende personen”. Anderen verwijzen naar de Linda of, sarcastisch, naar de voormalige reclameleus van de krant, ‘slijpsteen van de geest’.

Ribbens blijft er stoïcijns onder. „We hadden dat verwacht”, zegt hij. Terecht vindt hij het niet. „We schrijven op een niet-oppervlakkige manier over mode, wonen en eten. Elke serieuze krant heeft zo’n katern.” Of verscheidene: de New York Times heeft secties ‘Fashion & Style’, ‘Dining & Wine’, ‘Home & Garden’ en ‘Travel’. De Financial Times, ook geen kinderkrant, heeft ‘House & Homes’ en ‘Life & Art’. Ook allerlei andere Engelstalige en Duitse kranten hebben zulke rubrieken, de een gezaghebbender dan de ander.

Maar NRC Handelsblad en lifestyle was altijd een moeilijk huwelijk. Ook de bijlage ‘Leven &cetera’ (2002-2007), gelanceerd in de heftige periode-Fortuyn, werd aanvankelijk gehekeld door lezers. Maar dat was een heel ander concept, zegt Snoeijen. „Die bijlage mikte ook op jongeren. Bovendien zat er veel Hollywood in.”

Op wie mikt Lux dan? Ribbens somt op: „Hoog opgeleid, well to do, bereid flink te betalen voor luxe, en in staat stukken te lezen met een ironische knipoog.” Ironie? Ja, zoals in het stuk over golfbaan The Dutch (18 holes en kaviaar toe, 14 mei). De kosten van lidmaatschap (46.000 euro) werden gedeeld door het aantal open haarden in het clubhuis. Dan „valt het alleszins mee”, noteerde de auteur, de tong stevig in de wang.

En Lux mikt natuurlijk op: de adverteerder. In een tijd dat kranten advertenties moeten schrapen, biedt een luxe katern mogelijk uitkomst. Ribbens rekent uit: Lux heeft nu gemiddeld 6,2 pagina’s externe advertenties – en er moet meer komen. „Ik schaam me er niet voor als het geld oplevert”, zegt hij.

Maar de inhoud? Waarom, vraagt een lezer, al die „oudgedienden aangetrokken die bij andere bladen allang zijn afgeserveerd en die, godbetert, hun bekende kunstje nog een keer mogen vertonen”. Vooral breteldrager Jort Kelder, ook bekend van de televisie, moet het daarbij ontgelden. Ondraaglijk oubollig?

Ribbens en Snoeijen bestrijden die kritiek hevig. „Jair Ferwerda, die de society-rubriek doet, had voordien nog nooit een woord geschreven”, zegt Snoeijen. En zo zijn er, zeggen ze, nog veel meer twintigers die in het katern schrijven. Harold Hamersma van de wijnrubriek is een gevestigde naam. Maar dat is bewust, want „zoveel wijnkenners die ook nog eens goed kunnen schrijven zijn er niet in Nederland”, zegt Ribbens. En Lux wilde geen beroep doen, zoals vroeger, op redacteuren met – en die zijn er – een toevallige hobby voor wijn of auto’s. „We wilden deskundigen, geen hobbyisten.”

Andere lezers vinden Lux te plat, of materialistisch. Ribbens heeft ook dat nagerekend: gemiddeld, zegt hij, gaan per aflevering 13,7 verhalen over materiële zaken en 12,4 over menselijk gedrag. Maar ja, het is natuurlijk ook wat je onder plat verstaat. Ook een reis van CEO’s naar een Tibetaans klooster (ik verzin maar iets ) zullen sommige lezers plat vinden.

De hoofdredactie heeft Lux vrijgesteld van één bepaling uit het Stijlboek van de krant: betaalde reizen – voor de rest van de krant taboe – mogen (af en toe) worden geaccepteerd. Het principe we pay our own way moet garant staan voor onafhankelijke berichtgeving. Maar het zou sommige stukken voor Lux onmogelijk maken.

En dus ging Marjoleine de Vos (Zeewier-mania, 7 mei) op kosten van de Food Organisation Denmark een paar dagen mee met een reis voor culinaire journalisten naar „het beste restaurant van de wereld”, Noma in Kopenhagen. En kon Jair Ferwerda present zijn bij het begin van de Mille Miglia, de oldtimer rally in Brescia.

Zoiets is op het randje, en alleen te billijken als het de enige manier is om ergens te komen – en het erbij wordt vermeld. Dat laatste is dan ook de afspraak met Lux.

Verreweg de meeste aanbiedingen van reizen worden trouwens afgewezen. „Ik zou ook niet graag onder een stuk over de cognacmarkt willen lezen dat die reis is betaald door een cognacfabrikant”, zegt Ribbens. Hij voelt meer voor een algemene mededeling, zoals de Volkskrant doet in de bijlage Reizen (‘Reizen van verslaggevers kunnen (deels) bekostigd worden door derden, maar zonder toezeggingen over het resultaat’).

Zoiets vind ik weer te vaag, en je moet het bovendien maar geloven. Je wilt als lezer precies weten wélk verhaal tot stand is gekomen door een betaalde reis, en hoe.

Ten slotte. Wat vindt de hoofdredacteur van Lux? Ja, zegt hij, Lux is zijn weg nog aan het vinden. „Maar het doel, lifestyle op niveau, daar zitten we betrekkelijk dichtbij.” Hij wil het gewicht ervan in de krant ook graag relativeren. „Lux heeft 32 pagina’s, dat is maar zo’n tien procent van het totaal in een week. Uiteraard staat het iedereen vrij om dat deel weg te leggen. Maar ook dit is NRC-kopij.”

Sjoerd de jong

Sjoerd de Jong is ombudsman van NRC Handelsblad. De ombudsman behandelt journalistieke kwesties, op eigen initiatief of op verzoek van lezers. Zijn oordeel is persoonlijk, en staat los van dat van de (hoofd)redactie. Statuten: www.nrc.nl/ombudsman. Reacties: ombudsman@nrc.nl