René Kahn

Beatrijs Ritsema bespreekt het boek van ‘pillen-psychiater’ René Kahn (Boeken, 19-05-2011), met een terzijde over het boek van ‘langdurige zorg-psychiater’ Detlef Petry. Kahn schrijft zijn boek om zijn grandioze beweringen uit 1995 te nuanceren (binnen 10, 20 jaar zijn alle psychiatrische ziektes genezen), terwijl de biologische psychiatrie voor de patiënt nog bitter weinig therapieën heeft opgeleverd. Dit weerhoudt Ritsema er niet van hem te omschrijven als ‘de koele man van de wetenschap [...] die hecht aan op bewijs gebaseerde therapieën’. Bar wordt het als zij het werk van Detlef Petry daar tegenover beschrijft als ‘TLC’ (tender loving care)’ of menslievende zorg die met kennis niks te maken heeft. ‘Simpele aandacht’ volstaat volgens Ritsema en ‘vermoedelijk is een sociaal bewogen vrijwilliger daar even goed voor gekwalificeerd’ als ‘een psychiater met een 10-jarige opleiding’. Hier maakt Ritsema – zij is helaas de enige niet – met een achteloze pennestreek de kennis van een degelijke psychiatrische opleiding, gecombineerd met jarenlange praktijkervaring, uitwisseling en pionierswerk onzichtbaar. Klinische, sociale en relationele kennis, ach, die leuke buurvrouw zou dat volgens Ritsema ook best kunnen.

Interessant toch dat de heroïsche droom van de wondergenezing die maar nooit werkelijkheid wordt (denk aan de Alzheimerpil) gestaag gefinancierd wordt als koele wetenschap, terwijl we maar bezuinigen op de dagelijkse zorg voor al die mensen die niet beter worden, en dat we de kennis die nodig is om dat goed te doen nauwelijks met wetenschappelijk (psychiatrisch) onderzoek ondersteunen. En dat terwijl die dagelijkse zorg, zelfs volgens Ritsema, nu juist wel iets oplevert: deze zorg ‘...is waarlijk prachtig en barmhartig, en het is niet ondenkbaar dat patiënten zich hier prettiger bij voelen dan bij een verdubbelde dosis anti-wanenfarmaca.’ Het is hoog tijd om de kennis die nodig is voor de dagelijkse zorg voor chronisch zieke mensen serieus te nemen en te kijken hoe wetenschappers die kunnen ondersteunen en versterken. Die kennis is hard nodig, zeker zolang de biologische psychiatrie haar klinische opdracht geen handen en voeten kan geven.

Jeannette Pols, filosoof en zorg-onderzoeker, Amsterdam