Kredietverzoek Wit-Rusland niet inwilligen

De economische problemen van Wit-Rusland heeft het land geheel en al aan zichzelf te wijten. Niet tevreden met het opsluiten van politieke tegenstanders heeft de autocratische leider Alexander Loekasjenko zijn herverkiezing in december gekocht met onzinnige verhogingen van de ambtenarensalarissen en de staatssubsidies. Jarenlang heeft hij zich laten voorstaan op zijn tegen de markt en het Westen gerichte beleid, als hoeder van een economie die nog steeds voor 70 procent in staatshanden is.

En nu vraagt hij het Internationale Monetaire Fonds om hulp. Dat verzoek van Wit-Rusland mag niet worden ingewilligd.

De jongste dwaasheid (zowel monetair als begroting) van het regime heeft tot een regelrechte valutacrisis geleid. Een schoorvoetende devaluatie met 36 procent van de Wit-Russische roebel heeft de economie er niet van kunnen weerhouden af te glijden naar een staat van verlamming. De dreigende ineenstorting kan uiteindelijk een bedreiging vormen voor het bewind van Loekasjenko. Zijn val zou worden verwelkomd in het Westen, dat verontwaardigd is over de toenemende mensenrechtenschendingen van de laatste tijd.

Waarom zou het IMF Wit-Rusland te hulp schieten? De kleine economie van 35 miljard dollar (24,1 miljard euro) oefent weinig invloed uit op de buitenwereld, zodat de besmettingsrisico’s klein zijn.

Hulp van het Internationaal Monetair Fonds zou het nare regime en het achterhaalde economische model van Wit-Rusland alleen maar een steun in de rug geven.

Hoewel het IMF geen politieke argumenten mag aanvoeren om hulp te weigeren, zijn daar wel stevige economische gronden voor. Bovendien is er sprake van een negatief precedent: in 2008 heeft Wit-Rusland ook al eens een beroep gedaan op het IMF, waarbij beloften werden geuit over diepgaande hervormingen zoals privatiseringen, in ruil voor kredieten met een totaalwaarde van 3,5 miljard dollar. Maar toen de onmiddellijke crisis achter de rug was, is Loekasjenko teruggevallen op zijn oude, slechte gewoonten.

Er is weinig hoop dat het deze keer anders zal zijn. In een typische tegen de markt gerichte stap heeft hij wijdverbreide prijscontroles geïntroduceerd om de stijgende inflatie tegen te gaan. Hij heeft tevens gedreigd ministers te ontslaan die prijsstijgingen toestaan. Loekasjenko heeft ook Rusland, een cruciale mogelijke geldschieter, tegen zich in het harnas gejaagd door uit te varen tegen een overeengekomen privatiseringsplan en te dreigen Russische journalisten het land uit te zetten. De beleefde omschrijving van dit gedrag is ‘grillig’.

Is dit het soort regering waaraan iemand geld zou moeten lenen? Hoewel het IMF het kredietverzoek niet zal kunnen negeren, moet het fonds een harde en sceptische houding innemen. Echte hervormingen zijn onwaarschijnlijk zolang Loekasjenko aan de macht blijft.

Jason Bush

Vertaling Menno Grootveld