Financiën is nu weer op volle sterkte

De benoemingencarrousel op het ministerie van Financiën is bijna voltooid. Opvallend is dat premier Rutte de laatste maanden geen partijgenoten heeft benoemd op cruciale ambtelijke posities.

De stoelendans op het ministerie van Financiën gaat door.

Het kantoor dat topambtenaar Ronald Gerritse leeg achterliet toen hij het ministerie van Financiën verruilde voor toezichthouder Autoriteit Financiële markten wordt gevuld door twee nieuwe mensen. Richard van Zwol (1965) neemt de taken van Gerritse als secretaris-generaal (SG) over. Van Zwol was als SG op het ministerie van Algemene Zaken de hoogste ambtenaar van Nederland. Vanaf 15 augustus wordt hij de hoogste ambtenaar op Financiën. Hans Vijlbrief (1963) neemt de taken van Gerritse als thesaurier-generaal over. Vijlbrief, nu directeur-generaal op Economische Zaken verantwoordelijk voor telecom, krijgt daarmee de baan die het hoogst in aanzien staat op het ministerie aan het Korte Voorhout.

Kajsa Ollongren (1967) volgt Van Zwol op als de hoogste adviseur van premier Rutte. Zij was al sinds 2007 de plaatsvervanger van Van Zwol en werkte daarvoor op het ministerie van Economische Zaken.

De aanstelling van CDA’er Van Zwol is het meest logisch. Hij gold de afgelopen jaren als een vertrouweling van premier Balkenende. Hij was volop betrokken bij de onderhandelingen binnen de coalitie van CDA, PvdA en ChristenUnie over de aanpak van de economische crisis, en later bij de val van het kabinet over de missie naar Uruzgan. Van Zwol was eerder werkzaam op financiën en ondersteunde de minister-president vaak op economisch gebied.

De benoemingen van D66’ers Vijlbrief en Ollongren zijn opmerkelijker. Vijlbrief schreef vorig jaar mee aan het verkiezingsprogramma van de partij. Ollongren was in 2006 kandidaat-Kamerlid voor haar partij. Zij leek met een vijfde plaats goede kans te maken op een zetel in de Tweede Kamer maar de democraten hielden slechts drie zetels over. Daarna zette ze haar ambtelijke carrière voort. Met Mark Rutte kreeg ze een jaar geleden een goede band tijdens de kabinetsformatie. Zij was de hoogste ambtenaar in het formatieteam. Bij alle belangrijke gesprekken en onderhandelingen was ze aanwezig. Dat uit D66-gelederen de hoogste ambtelijke baas komt, is overigens niet uniek. Derk Ringnalda, één van de 36 oprichters van D66, stond als secretaris-generaal tussen 1972 en 1986 de vier minister-presidenten Biesheuvel, Den Uyl, Van Agt en Lubbers bij.

Rutte heeft de afgelopen maanden nog geen partijgenoten op de cruciale ambtelijke posities benoemd. In de VVD-top is daar wel enige onrust over. Waar CDA en PvdA hun machtspositie aangrepen om ook greep te krijgen op de ambtenarij, lijkt Rutte daar nog geen echt werk van te maken. Deels heeft dat ook te maken met het feit er relatief weinig VVD’ers deel uitmaken van de laag topambtenaren die voor deze posities in aanmerking komen. Maar binnen de partij heerst ook de mening dat de VVD wel wat gehaaider mag worden om de tentakels in de bestuurlijke en ambtelijke wereld uit te slaan.

De jongste ronde benoemingen bij Financiën en De Nederlandsche Bank wordt aangegrepen om de organisaties sterker te maken. Het bleek toch te veel om één persoon zowel thesaurier als SG te laten zijn, zeker gezien de huidige economische situatie. Er moet fors bezuinigd worden, de Europese schuldencrisis is nog lang niet opgelost en het economisch herstel in Europa is nog broos.

Bij DNB gaat de structuur van de directie ook op de schop. Scheidend president Nout Wellink was eindverantwoordelijk voor zowel monetaire zaken als toezicht op financiële instellingen. In de nieuwe structuur wordt dit anders. Klaas Knot is als nieuwe president de monetaire man en Jan Sijbrand, afkomstig van zakenbank NIBC, is verantwoordelijk voor toezicht op banken. Het wetsvoorstel om de structuur te wijzigen moet nog door het parlement worden aangenomen. Onlangs uitte de Raad van State in een advies kritiek op het voorstel.

Met de aanstelling van Van Zwol en Vijlbrief is de carrousel bijna voltooid. Er zijn nog twee belangrijke functies vacant. Door het vertrek van Klaas Knot heeft het ministerie nog een directeur Financiële Markten nodig. Bij DNB is er nog plek voor een vijfde directielid als Lex Hoogduin de bank verlaat. Hoogduin verruilde vermogensbeheerder Robeco voor DNB met als uiteindelijke doel Wellink op te volgen. Dat werd hem niet gegund door minister De Jager van Financiën. Een buitenstaander moest de hoogste baas worden om een cultuurverandering af te dwingen bij DNB. Knot werd benoemd en Hoogduin besloot op te stappen. De directie van DNB wordt benoemd door de regering op voordracht van de commissarissen van DNB.

Rectificaties / gerectificeerd

Correcties & aanvullingen

Niet de latere secretaris-generaal van het ministerie van Algemene Zaken Derk Ringnalda was in 1966 medeoprichter van D66 (Financiën is nu weer op volle sterkte, 3 juni, pagina 25), maar zijn broer Gerben Ringnalda, ambtenaar bij het ministerie van Buitenlandse Zaken.

Rectificaties / gerectificeerd

Correcties & aanvullingen

In het artikel Financiën is nu weer op volle sterkte (3 juni, pagina 25) staat dat het ministerie van Financiën nog geen opvolger heeft voor Klaas Knot als directeur financiële markten. Dit klopt niet. Gita Salden volgt Knot op. Zij was eerder hoofd financiële stabiliteit op Financiën.