EHEC-bacterie speelt landen Europa uit elkaar

Spanje is niet boos op Duitsland maar op Brussel. De Commissie reageerde wel snel op de komkommercrisis, maar verkeerd. „Lidstaten zijn zelf verantwoordelijk.”

Spanje is kwaad en je zou denken: op Duitsland, omdat dat land ten onrechte twee Spaanse komkommerteeltbedrijven had aangewezen als mogelijke bron van besmetting met de gevaarlijke darmbacterie EHEC.

Maar Spanje is vooral kwaad op ‘Brussel’. De Spaanse premier Zapatero zei gisteren op televisie dat de Europese Commissie „te langzaam” was geweest – een verwijt dat burgers in Europa maar al te goed kennen over Brusselse instellingen. De Commissie had meteen moeten uitzoeken, vindt Zapatero, of het klopte dat de besmettingshaard in Spanje lag.

Eigenlijk was de Commissie te snel geweest. Via een speciaal Europees alarmsysteem voor voedselveiligheid was er al op 27 mei gewaarschuwd voor komkommers uit Spanje (ook Nederland werd toen als mogelijke bron genoemd). „Daar is nu veel kritiek op”, zegt een Europese diplomaat. „Je hebt een Europees systeem met informatie die niet door Europa zelf wordt geverifieerd.”

De Duitse minister van Landbouw zei eerder deze week dat zijn land nooit letterlijk had gezegd dat Spanje de bron was. De dodelijke bacterie was alleen aangetroffen op Spaanse komkommers – dat was alles (maar wel incorrect, zo bleek later). Bijna alle ministers, zegt een Brusselse bron, vonden op die bijeenkomst dat het Europese waarschuwingssysteem nodig herzien moest worden.

Bij de Europese Commissie zelf overheerst de irritatie. „Het zijn de lidstaten die verantwoordelijk zijn voor het onderzoek naar zulke besmettingen”, zegt een woordvoerder. „Wij geven die informatie door en de andere lidstaten moeten ervan uit kunnen gaan dat het klopt.” Als de crisis voorbij is, wil de Commissie onderzoeken of er lessen uit getrokken moeten worden, zegt de woordvoerder ook nog. Nu gaat het vooral om damage control: gisteren maakte Rusland bekend dat het geen groente uit Europa meer wil invoeren (jaarlijks importeert Rusland voor zo’n 600 miljoen euro aan groente uit de EU). Dat raakte direct en hevig de Europese economische belangen en de Commissie reageerde meteen fel: de Russische beslissing was „buiten proportie” en moest „onmiddellijk” ongedaan worden gemaakt.

Volgens een diplomaat was dat ook de taak van de Commissie: die moet de Europese handelsbelangen verdedigen. Dat ‘Europa’ nu opeens ook de schuld lijkt te krijgen van een Duits probleem, past volgens deze bron bij het gebrek aan vertrouwen dat de Europese instellingen krijgen van de lidstaten. „Politici zeggen: er gaat geen cent extra naar Brussel, er moet een eind komen aan de soevereiniteitsoverdracht. Maar alles moet wel effectief geregeld worden door Brussel. Gaan landen nu opeens al hun onderzoekskennis op dit terrein aan Brussel overdragen?”

In Het Nieuws:pagina 4 en 5