Wat De Groene niet wou afdrukken

De Groene Amsterdammer publiceert vandaag een verhaal dat voor een groot deel gewijd is aan NRC Handelsblad. Zondagmiddag (!)  kreeg ik een mail van de redactie van De Groene. Of ik wenste te reageren? ‘Want het verhaal gaat vrijwel geheel over u en uw krant’. Dus kreeg ik 24 uur de tijd om te reageren. 

Nou, dat wilde ik wel. Ik heb met plezier zondagavond onderstaande tekst bezorgd. Maar nee, De Groene wou de tekst al met al toch niet afdrukken. Wel enkele citaten.

Daarom hier alsnog: de  reactie.  Goed voor dat mooie ouderwetse journalistieke principe van ‘Hoor en Wederhoor’.

Beste redactie,

Ik heb met belangstelling uw verhaal gelezen en ben blij dat ik de mogelijkheid krijg om, zoals u zegt, ‘een weerwoord te geven op onderdelen of het geheel’. Dat doe ik graag. Op het einde van mijn reactie voeg ik ook enkele kleine correcties en aanvullingen toe. Maar eerst dus over het geheel. Jammer eigenlijk dat u mij niet even contacteerde voor u het stuk schreef, dat zoals u zelf zegt voor een groot deel gaat over mij en mijn krant. Het had wat misverstanden kunnen voorkomen.

Zoals vooral uit het tweede deel van uw analyse blijkt, staat de kwaliteitspers in de hele wereld en dus ook in Nederland voor een immense uitdaging. Omdat ik doordrongen ben van de bijzonder belangrijke rol van die pers in onze samenleving en onze democratie werk ik de afgelopen kwarteeuw met overtuiging voor kranten die de ambitie hebben om het epitheton ‘kwaliteitsjournalistiek’ waar te maken. Zowel bij De Standaard als bij NRC Handelsblad gebeurt dat natuurlijk met vallen en opstaan.

Ik heb de overstap van DS naar NRC gezet omdat dit in het Nederlandstalig gebied zonder twijfel de krant is die die kwaliteitsambitie het meest kan waarmaken. Maar ook NRC Handelsblad, nrc.nl en nrc next moeten zich in een snel veranderend medialandschap aanpassen. U wijst zelf al op de oplagecijfers van o.m. de Volkskrant en NRC Handelsblad die de jongste jaren stevige klappen kregen. Dat is zorgelijk.

De hoofdredactie van NRC weigert zich neer te leggen bij het fatalisme dat in een maatschappij van bijna 17 miljoen (in het algemeen hoog opgeleide) Nederlanders, steeds minder mensen bereid zouden zijn om te betalen voor kwaliteitsinformatie. Als dat het geval zou zijn, dreigen we het met minder redacteuren en middelen te moeten doen, wat juist zou leiden tot een verschraling van de inhoud van onze krant. Dat willen we absoluut vermijden.

Daarom moet NRC om te beginnen verdiepen. Dat deden we bijvoorbeeld toen we, enkele dagen na het aantreden van Mark Rutte, een extra bijlage publiceerden waarin we het hele gedoog- en regeerakkoord niet enkel afdrukten, maar ook analyseerden. Dat deden we enkele weken geleden, toen we een extra bijlage publiceerden over de ‘Arabische lente’. Dat deden we toen we enkele maanden geleden besloten om een eigen correspondent naar Afghanistan te zenden. Dat doen we door in Brussel twee correspondenten te houden die, in samenwerking met onze correspondenten in Athene, Madrid en Londen, nu al maandenlang uitmuntende analyses leveren over de ontwikkelingen van de eurocrisis.

Daarom ook riepen we een onderzoeksgroep in het leven, die samen met andere redacteuren van onze krant bijzonder mooi werk verrichtte ten aanzien van de Nederlandse Wikileaks, nieuws boven water haalde en diepgravende analyses maakte over antibiotica in de landbouw, geldstromen naar Tamiltijgers, de gebeurtenissen rond de mislukte evacuatie-actie op het strand van Sirte, de vergoedingen van de heer Deetman, de bekentenissen van Jan van Vlijmen in de vastgoedfraudezaak, de besparingen in de culturele sector, de druk op het hoger onderwijs, het gesjoemel door voetbalmakelaars…

Juist om te verdiepen vroegen we aan twee van onze beste analisten (Tamminga en Schinkel) om een dagelijkse column te schrijven op onze economiepagina’s. Om te verdiepen voerden we, naast de wekelijkse bijlage over wetenschap, de dagelijkse pagina Wetenschap in, brachten we onze eigen NRC-commentaren naar pagina 2 en onze uitstekende columnist Bas Heijne wekelijks naar pagina 3 van de weekendkrant. En inderdaad, juist om de kwaliteit van onze eigen analisten voor het voetlicht te brengen, hebben we de analyses van Marc Chavannes al enkele keren op de voorpagina van de krant gebracht.

Ik kan niet anders dan trots zijn op de manier waarop de redacties van NRC en nrc next de voorbije maanden de grote dossiers die in ons land en de wereld speelden, hebben geanalyseerd. Ik noemde al de eurocrisis, de Arabische lente, het onderwijs en de vastgoedfraude. Ik zou er de tientallen pagina’s opinie en analyse over de dood van Osama,  de aardbeving in Japan, de affaire DSK of de arrestatie van Mladic aan toe kunnen voegen. En inderdaad ook uitstekende verslaggeving van de schietpartij in Alphen. Die was genuanceerd en diepgaand ─ en hield zich juist verre van alle sensatie.

Verdieping is ook veel aandacht besteden aan de latente actualiteit. Ook daarom houdt NRC een kostbaar netwerk van correspondenten in de hele wereld in stand. Van Johannesburg tot Moskou en van Shanghai tot Washington.

Dat u in uw analyse niet opmerkt dat de bijlagen Wetenschap, Boeken en Cultureel Supplement wekelijks aan de meest diepgravende journalistiek over de wetenschappelijke, literaire en culturele wereld doen, bewijst misschien dat ik te veel met de inhoud en te weinig met de marketing ervan bezig ben.

Naast de verdieping is er de verbreding. Dat betekent inderdaad dat we op de vooravond van Ajax-Twente op de voorpagina van die krant aandacht hebben besteed aan deze wedstrijd, overigens naast een stukje over de Griekse eurocrisis. Geïnspireerd op de Financial Times (Life & Arts) lanceerden we de weekendbijlage Lux waarin er aandacht is voor lifestyle, mode, eten en reizen. Een interview met het hoofd van IKEA Nederland en een reportage over een voettocht naar Santiago de Compostela en tips voor een stadsbezoek aan Parijs wisselen we af met een reportage over het allerbeste restaurant in de wereld of een analyse waarom super-de-luxe merken niet kunnen voldoen aan de vraag van de klanten. Juist in het weekend mag er, náást diepgravende analyses, opinie en achtergrondjournalistiek, ook ruimte zijn voor dit soort onderwerpen. Ook NRC-lezers houden van zaken die het leven aangenaam maken.

En zo moet NRC én-én zijn. Een interview met Ivo Niehe, maar ook een met Sjevardnadze.  Een verhaal over Ajax, maar ook de beste analyses over de kwaliteit van de rechtstaat in Nederland. Een verhaal over een bh-oorlog tussen Marlies Dekkers en Sapph, maar ook een beschrijving van het netwerk van Klaas Knot. Dat is NRC.

Mislukken we soms? Ja. Vliegen we wel eens uit de bocht? Zeker. Natuurlijk hoorde Kamerling niet in die vorm op de voorpagina thuis. Dat was fout. Jammer wel dat u niet opmerkt dat er, onder meer van de hand van onze chef Boeken, in diezelfde krant nog twee grote stukken over Mario Vargas Llosa stonden.

De best mogelijke vorm om die journalistiek te presenteren is de tabloid. Meer dan op broadsheet laat die tabloid ons toe onze inhoud dwingend te presenteren. Waarbij we juist een diepgravende analyse over de werking van justitie in Nederland kunnen afwisselen met een rubriek over de realiteit in de rechtbank. Waarbij de analyse van hoe Japan zijn energiepolitiek opnieuw ter discussie stelt, wordt gecombineerd met een reportage over windmolens in Nederland. Het overgrote deel van onze lezers blijkt overigens erg tevreden met de keuze voor de compacte krant.

Over lezers gesproken. Oplagecijfers zijn lang niet het enige criterium voor de kwaliteit. Maar u zult begrijpen dat de redactie niet ongelukkig kan zijn over de stijgende verkoop van NRC. Zoals u schrijft ging de verkoop vele jaren achteruit. Dat is een trend die we willen keren. En het lijkt er zowaar op dat we daarin gaan slagen. Want sedert begin maart verkopen we per dag gemiddeld zowat 4.000 exemplaren meer dan vorig jaar. Ook de verkoop van nrc next doet het vele duizenden exemplaren beter dan vorig jaar. Samen verkochten NRC Handelsblad en nrc next eind mei ruim 270.000 exemplaren per dag.

Ook de website, waarop we niet langer al onze kostbare inhoud gratis weggeven, en die heel snel op breaking news wil inspelen, zag zijn bezoekersaantal het afgelopen half jaar verdubbelen. Het enthousiasme van de jonge mensen die deze site runnen werkt zonder meer aanstekelijk. Ook dat doet me meer dan ooit geloven in de toekomst van NRC ─ op papier én online.

Tot slot: wat me in uw stuk treft, is uw analyse alsof sommige door u bekritiseerde publicaties gevoed zouden zijn vanuit een bepaalde ideologie. Zo heeft u het over een ‘knieval voor het populisme’ (bij de column van Marc Chavannes na de Eerste Kamerverkiezingen). Deze analyse is onjuist en onheus. Zoals de beginselen van onze krant, die ik in oktober nog zelf op de voorpagina van NRC in herinnering bracht bepalen, geldt voor mij en de hele redactie dat ‘wij ons niet geroepen voelen onze lezers hetzij te indoctrineren, hetzij te helpen de ogen gesloten te houden’ en ‘is het niet ons streven om aan een populariteitswedstrijd mee te doen’. Ik hecht er zeer aan dit nadrukkelijk te vermelden omdat dit het wezen van onze krant betreft.

Hartelijk,

Peter Vandermeersch