Niet zoomen, dat wordt een pannenkoek in 3D

Eurosport brengt Roland Garros vanaf de halve finales in 3D via UPC's digitale kanaal 14. Sport moet 3D-tv’s populairder maken.

Op het court central van Roland Garros speelt de Spaanse tennisser Rafael Nadal een vijfsetter in de stralende zon. In de regiewagen, even verderop, is het benauwd en pikkedonker. Vijftien mensen, op elkaar gepropt, sturen de tennisser driedimensionaal de wereld in.

Eurosport zendt de 3D-versie van Roland Garros uit, onder meer via UPC. De driedimensionale registratie van sportevenementen begint serieuze vormen aan te nemen nu 3D-tv’s sinds een jaar te koop zijn. Het aanbod van 3D-films op blu-ray is beperkt en er is dringend behoefte aan meer materiaal. Waarom zou je anders een dure 3D-tv kopen?

Televisiefabrikanten hopen dat sport de massa naar 3D lokt. Panasonic stelt zijn stereocamera’s beschikbaar voor Roland Garros en vorig jaar jaar legde Sony het complete WK voetbal in 3D vast. In Groot-Brittannië zendt Sky voetbal in 3D uit.

Hoe werkt het? Een 3D-tv toont de kijker twee verschillende beelden van een stereocamera. Een speciale bril zorgt dat elk oog een ander perspectief ziet. De hersenen vertalen dat in diepte. Maar 3D-tv is meer dan een foefje: de beeldtaal wijkt af van die van ‘platte’ 2D- tv, waarbij de regisseur met zoom, beweging en focus diepte probeert te suggereren.

Steven Candries werkt bij het Belgische productiebedrijf Alfacam, dat de 3D-registratie van Roland Garros verzorgt. „De montage van 3D is trager. De kijker heeft tijd nodig om de diepte te herkennen. Snelle bewegingen of zooms werken niet omdat je hersenen het niet kunnen volgen. ”

De 3D-regie maakt gebruik van aparte camera’s en -standpunten. De regiewagen van Alfacam puilt uit omdat ook vier ‘stereografen’ schouder aan schouder de beelden van de 3D-camera’s controleren. Ze houden het convergentiepunt in de gaten. Dat is de plek waarop de beelden van de twee lenzen van de stereocamera elkaar overlappen. Dit punt bepaalt of een object zich volgens de kijker voor of achter de tv bevindt.

Bij tennis ligt het convergentiepunt op de eerste baselijn: zo lijkt het alsof de wedstrijd zich in de tv afspeelt – je kijkt letterlijk in een kijkdoos. Stephen Candries: „In een live-uitzending heb je niet alles onder controle. Zodra onderwerpen te ver naar voren komen, houdt de rand van je beeldscherm dat tegen. Dan zeggen je hersenen ‘dit klopt niet’.”

De 3D-regisseur blijft liever binnen de marges. Live-3D uitzendingen ogen daardoor niet zo spectaculair als in de bioscoop. Op het bioscoopdoek is het ‘dieptebudget’ groter en heeft de filmregisseur volledige controle over de mate waarin onderwerpen uit het scherm treden.

„Ach ja, de hand die uit de film naar de toeschouwer grijpt. Dat is een van die cliché-effecten uit oude 3D-horrorfilms”, zegt Vicky Betihavas van het Britse productiebureau Nineteen Fifteen. Zelf past ze die truc liever niet toe, hoewel ze er bij de 3D-opname van de Britse band Keane niet onderuit kwam. „Mensen verwachten dat nu eenmaal van 3D.”

Betihavas is gespecialiseerd in 3D-opnames van concerten en dansvoorstellingen. „Ik snap niet waarom fabrikanten denken dat ze meer tv’s verkopen met sportwedstrijden. Er zijn genoeg mensen die niet van sport houden. Bovendien: voetbal is een ramp in 3D. Je moet de wedstrijd volgen vanuit een hoog perspectief. Daarbij is amper diepte-effect omdat de onderwerpen zo ver weg zijn.”

Dat geldt ook voor tennis. Bij Roland Garros staan de 3D-camera’s wel lager dan vorig jaar, toen voor het eerst met de technologie werd geëxperimenteerd. De vliegende camera boven het veld is een 2D-camera die omgezet wordt naar 3D. Het is nep, maar niemand die het merkt.

De technische trucs zouden maar één doel moeten dienen, zegt Vicky Betihavas. „Het creatieve proces. Je moet een verhaal vertellen dat de kijker in een 3D-wereld trekt zonder af te leiden.” Bijvoorbeeld door het lelijke ‘pannenkoekeffect’ te voorkomen: onderwerpen lijken daarbij als platte vlakken achter elkaar te bewegen. „Je moet van de zoomknop afblijven als je in 3D werkt. Gebruik liever vaste lenzen, net als in de film. De cameraman moet minder doen dan hij gewend is; de regisseur krijgt het juist drukker. Die kon in 2D het werk aan zijn cameramensen overlaten. Dat is er met 3D niet meer bij.”