Labmuis is nu een nóg beter proefdier

De uitkomsten van proefdieronderzoek kunnen veel beter vertaald worden naar de mens nu Amerikaanse wetenschappers een brede genetische analyse hebben gemaakt van het DNA van meer dan honderd verschillende stammen van laboratoriummuizen.

Voor het eerst hebben wetenschappers een duidelijk beeld van de genetische variëteit van de laboratoriummuis, een proefdier dat feitelijk aan het begin staat van elk nieuw geneesmiddel dat ontwikkeld wordt. De onderzoekers publiceerden hun resultaten dit weekend in het wetenschappelijke blad Nature Genetics.

Uit het onderzoek blijkt dat de klassieke laboratoriummuisstammen over het algemeen genen hebben van de Noordelijke huismuis (Mus musculus domesticus) met een klein beetje bijmenging van de Aziatische huismuis (Mus musculus castaneus). Het zijn nakomelingen van siermuizen die rond 1900 in de VS werden gebruikt voor genetisch onderzoek aan de hand van verschillen in hun vachtkleur.

Door de jaren heen zijn ze steeds verder ingeteeld, waardoor lijnen zijn ontstaan met weinig genetische variatie. Met de nieuwe kennis die de onderzoekers aan anderen ter beschikking stellen via een speciale website, is precies te achterhalen welke genetische informatie nog wel of niet aanwezig is bij een bepaalde muizenstam.

De discussie is niet nieuw, zegt Martje Fentener van Vlissingen, directeur van het proefdierlab van het Erasmus Medisch Centrum. „Veel toxicologen gebruiken het liefst een rattenstam met veel genetische variatie. Zo pakken we onverwachte reacties mee, redeneren zij. Maar anderen werken juist met modellen en willen daarom zo min mogelijk ruis op de lijn. Als de muizen genetisch eenvormig zijn, heb je minder dieren nodig om subtiele reacties zichtbaar te maken. Er is geen kant-en-klaar antwoord dat het beste is.”

Genetische kennis van verschillende laboratoriumstammen stelt onderzoekers in staat de juiste lijn bij een bepaalde proef te kiezen, zegt Fentener van Vlissingen. Maar zij vraagt zich wel af of proefdieronderzoek zich door de nieuwe kennis inderdaad makkelijker laat vertalen naar de mens. „Het is een leuke claim, maar ik zou er graag echte voorbeelden van zien.” En die hebben de Amerikanen nog niet.