Duitsland stopt, Zeeland privatiseert kernenergie

De Duitse christendemocratisch-liberale coalitie stopt ermee, maar de Nederlandse liberaal-christendemocratische coalitie gaat monter door.

De sluiting van Duitse kerncentrales heeft repercussies voor ons, zoals Duits beleid dat altijd heeft. Of het nu om de rente gaat, defensie, de Europese schuldencrisis of de macht van werknemers in bedrijven.

In energie zijn Nederlandse en Duitse belangen de afgelopen jaren verweven geraakt. Om te beginnen bij de Nederlandse elektriciteitsnetbeheerder Tennet, een staatsbedrijf. Tennet kocht vorig jaar een groot Duits netwerk, de eerste buitenlandse overname. Het was, zoals dat met staatsbedrijven gaat die geen extra kapitaal op de beurs kunnen krijgen, een overname vol kunst- en vliegwerk.

Nu vallen de investeringen in het Duitse net hoger uit, zijn de verwachte tariefsverhogingen om dat te betalen niet gekomen en maakt het stilliggen van meerdere kerncentrales de situatie nu al nijpender. Kortom: Tennet zit klem. En ja, gisteren kwam het bezuinigingskabinet met 600 miljoen euro over de brug. Met één voorwaarde: voor de Duitse investeringen moet Tennet elders vermogen vinden. Bij wie? Een ding lijkt zeker: de Duitse tariefsverhogingen komen er wel, anders groeit de kans dat Beieren straks in de kou zit.

Tweede Nederlandse belanghebbende is Gasunie, het staatsbedrijf dat het gasnet in Nederland en een deel van Duitsland beheert. Gasunie participeert in de Nord Stream-pijplijn door de Oostzee die Russisch gas (van staatsbedrijf Gazprom) naar Duitsland en West-Europa transporteert. Kerncentrales dicht, Nord Stream open. Meer Russisch gas gaat Duitse huizen verwarmen. Met dank aan Gerhard Schröder, ex-SPD-tegenstrever van bondskanselier Merkel, nu president-commissaris bij Nord Stream. Zoals Der Spiegel fijntjes opmerkt: Gerds Gas macht’s möglich.

Maar het meest opmerkelijk zijn de gevolgen voor onze nog te bouwen tweede kerncentrale, naast die van Borssele. Minder dan twee weken geleden bleek opeens dat het Duitse energieconcern RWE een minderheidsbelang van 30 procent kan kopen in Borssele I. RWE moet straks op zijn thuismarkt stoppen met kernenergie, maar heeft zo een voet tussen de deur in Nederland. Met dank aan de ambities van het Zeeuwse nutsbedrijf Delta, dat in handen is van gemeentes en provincies, zoals Zeeland. Delta verhoogt zijn belang in Borssele I van 50 procent naar 70 procent en ziet RWE als puike partner voor de miljardenbouw van Borssele II. Daarvoor heeft Delta ook al het Franse staatsbedrijf EDF geëngageerd.

Ook met dank aan de ambities van het kabinet-Rutte. Borssele II is goed voor de klimaatdoelstellingen én gunstig voor de energieprijzen voor de industrie. En laat nu toevallig Zeeland een aantal van die energie-intensieve bedrijven hebben. En laat nu ook toevallig Zeeland de thuisbasis zijn van CDA-‘dissident’ Kamerlid Ad Koppejan en van de kersverse coalitiebondgenoot statenlid Johan Robesin.

Voordat RWE aandeelhouder kan worden, moet de officiële eigenaar van Borssele, de energiemaatschappij EPZ, zijn statuten nog wijzigen. Nu laat het bedrijf alleen overheden als aandeelhouders toe. Daarom slaagde RWE er tot nu toe niet in om na de overname van het publieke energiebedrijf Essent ook diens belang in EPZ te kopen. Maar Delta, de andere EPZ-aandeelhouder, gaat nu akkoord. Delta kan na wat financiële zeperds alle steun gebruiken voor Borssele II.

De publieke aandeelhouders van Delta krijgen in het kader van de transactie van de vroegere publieke aandeelhouders van Essent ook nog 25 miljoen euro. Toch niet om de statutenwijziging te steunen?

Die wijziging betekent de feitelijke privatisering van kernenergie. Provinciepolitiek wint, de Tweede Kamer komt er niet aan te pas.

MENNO TAMMINGA