Christelijke potpourri

Precieze vragen, stellige uitspraken – daar draait het om, volgens W.C. Ultee in zijn reactie op het „geknoei met het informatiegehalte van enquêtevragen” door zijn collega Joep de Hart (Opinie, 30 mei). Van secularisering is wel degelijk sprake, maar dan moeten we wel de juiste vragen stellen – niet iets vaags als: gelooft u in een leven na de dood? Maar: is Jezus Christus gekruisigd om de mensen te verlossen? Als we preciezer doorvragen, zal volgens Ultee duidelijk worden dat de betekenis van religie terugloopt.

Inderdaad is het orthodoxe christendom op zijn retour in Nederland. Daarvoor zijn allerlei niet zo precieze voorstellingen in de plaats gekomen. Af en toe is het een potpourri, bijvoorbeeld als blijkt dat vele christenen zeggen dat ze in reïncarnatie geloven. Als historicus van het christendom kan ik mijn studenten uitleggen dat dit ingaat tegen de christelijke traditie. Daarmee is dit feit nog niet weggenomen. Als de antwoorden niet met de secularisatietheorie stroken, worden volgens Ultee de verkeerde vragen gesteld. Feit is dat de oude religieuze letterlijkheid en eenduidigheid bij velen heeft plaatsgemaakt voor meerduidigheid en een zekere tolerantie. Gelovigen zeggen niet meer zo gemakkelijk dat ongelovigen zullen branden in de hel. Religieuze fundamentalisten en wetenschappers als Ultee zien hierin achteruitgang en vaagheid. Ik zie dat de vorm en inhoud van religie in Nederland diepgrijpend zijn veranderd.

Prof. dr. Arie L. Molendijk

Rijksuniversiteit Groningen