Opinie

De krant omgooien: een tango van snelle keuzes en voldongen feiten

De ombudsman

Dat was nu eens echt nieuws. En ook nog nieuws dat onverwachts loskomt en waar de krant halsoverkop op moet reageren. De arrestatie van Ratko Mladic begon donderdagochtend op de redactie rond te zoemen toen de deadline al akelig dichtbij was gekropen. Op televisie lijkt zulk breaking news soms bedrieglijk simpel: we schakelen nu direct over naar… En ook de krant van donderdagmiddag maakte niet de indruk dat hier abrupt een eindsprint was getrokken: het zag er afgewogen uit, met een stevig bericht op de voorpagina, en een uitgebreider stuk ‘In het Nieuws’ op pagina’s 4 en 5.

Zoiets is een machtig moment op de redactie: iedereen werkt en denkt mee

Maar hoe gaat zoiets achter de schermen?

Het eerste bericht dat Mladic was gepakt kwam om 12.06 binnen op de redactie. Alleen, dat was een onbevestigd bericht met vele slagen om de arm: het Franse persbureau AFP meldde dat de Servische radio meldde dat het tv-station B 29 meldde dat Mladic was gearresteerd. Reuters volgde drie minuten later. Maar het bleef onzeker. Was het nu Mladic of, zoals ook werd gemeld, ‘iemand die op hem lijkt’?

De website van de krant zette om 12.19 een bericht online, met de kop: Mladic mogelijk gearresteerd in Servië, vijf minuten na Nu.nl.

Intussen was de redactie in Rotterdam in rep en roer. De deadline was nog maar ruim een half uur weg (de krant ‘zakt’ op donderdag om 13.00 uur), dus wat nu te doen?

Het is een intens moment waar iedere bureauredacteur een beetje beducht voor is, maar ook altijd stilletjes op hoopt. Je hebt de pagina’s op de rails, stukken doorgegeven, koppen gemaakt, het ziet er allemaal goed uit – en dan gebeurt er iets. In een oogwenk verandert het decor waarin je werkt van een kantoortuin in een loopgraaf.

Adjunct-chef Buitenland Frank Vermeulen was net bezig problemen met zijn laptop op te lossen, toen het nieuws hem bereikte. Een van de commentatoren van de krant kwam gealarmeerd de zaal op: „Mladic is gearresteerd! Of iemand die op hem lijkt.”

De arrestatie van Mladic was al vele malen eerder gemeld, maar telkens bleek het een loos gerucht. Zou het dit keer wél waar zijn?

Complicatie was, nu net die dag, dat de voltallige hoofdredactie afwezig was in verband met de tweejaarlijkse correspondentendagen van de krant: alle correspondenten waren met hen in Den Haag, óók de correspondent in Belgrado.

Vermeulen deed toen een aantal dingen tegelijk: hij belde met correspondent Marloes de Koning, om haar terug te dirigeren naar Belgrado. Dat ging soepel. De Koning had haar koffer nog bij zich en kon meteen door naar Schiphol. Een paar uur later was ze op haar post.

Tegelijk zette Vermeulen collega’s aan het werk voor een bericht en om een artikel over Mladic persklaar te maken dat redacteuren Cees Banning en Petra de Koning, gespecialiseerd in het Joegoslaviëtribunaal, hadden voorbereid voor het geval dát. En hij trok aan de bel bij de centrale eindredactie van de krant (de ‘middentafel’), waar de voorpagina en de eerste pagina’s van de krant worden gemaakt. Maar eindredacteur Ward op den Brouw was daar toen zelf al druk bezig om de boel om te gooien.

Zoiets is een machtig moment op de redactie: iedereen werkt en denkt mee. De fotoredactie dook in het digitale (en papieren) archief. Een productieredacteur belde de drukkerij om te waarschuwen dat de krant mogelijk later zou komen. Dat is een cruciale schakel in de keten: als dat alarm niet doorkomt, bestaat het risico dat de zaak in de drukkerij alsnog spaak loopt.

„Zo zie je maar, als de leiding afwezig is, gaat het best”, grapte een redacteur na afloop.

Maar Vermeulen belde natuurlijk ook met de hoofdredacteur: had hij groen licht om groot uit te pakken met dit (nog steeds onbevestigde) nieuws? Ja, dat had hij. De persconferentie van de Servische president Tadic was nog niet begonnen. Maar steeds meer internationale media meldden de aanhouding. Bovendien had Cees Banning het nieuws, via eigen bronnen, off the record bevestigd gekregen.

En ja, dan sneuvelen er stukken. Nieuws over mensenhandel in Amsterdam verdween van de voorpagina. Ook de stukken op pagina 4 en 5 werden geschrapt. Alleen Spinoza redde het: het nieuws dat een afschrift van hem was gevonden, was dan ook mooi eigen nieuws. Bovendien kón het eigenlijk niet meer worden geschrapt omdat er een stuk over stond op pagina 3 (en die was al naar de drukkerij) dat zonder het bericht op de voorpagina onbegrijpelijk zou worden. Zo gaan die beslissingen – een tango van snelle keuzes en voldongen feiten.

De krant ‘zakte’ uiteindelijk om 13.25 uur, nog geen half uur na de officiële deadline.

Eén detail werd in de drukte vergeten: Kamagurka.

De Vlaamse tekenaar wordt ’s ochtends door de redactie gebeld om ideeën door te spreken voor zijn tekening, die moet aansluiten bij de voorpagina. In de hectiek werd vergeten hem opnieuw te bellen. Gevolg: zijn grap sloeg nog op het nieuws over de mensenhandel. „ Zo zie je maar: het kan altijd beter”, zegt Op den Brouw lachend.

Maar er was ook een extraatje, voor de tennisliefhebbers: pagina 4 zit vast aan pagina 21 van de krant (u kunt het controleren), een sportpagina. En omdat pagina 4 nu later zakte, kon ook op pagina 21 nog een bericht worden meegenomen dat anders de krant niet had gehaald: de overwinning van Arantxa Rus op Roland Garros.

Met dank aan het breaking news.