Galeries

Inventief met röntgen

The New Middle East

T/m 30 juli in Willem Baars Projects, Hoogte Kadijk 17, Amsterdam. Inl: www.baarsprojects.com

‘Het nieuwe Midden-Oosten’ is wel een beetje weidse term voor deze kleine maar sympathieke tentoonstelling, waarvoor curator Robert Kluijver werk van een aantal, deels prominente kunstenaars uit de regio bijeen heeft gebracht. Ze hangen in een galerie die zich doorgaans toelegt op kunst uit India. Nieuw is in ieder geval wel dat door de Arabische lente de kunstwereld er in toenemende mate van overtuigd raakt dat er in het Midden-Oosten meer te halen is dan kunstige ornamentiek, of ‘islamitische’ kunst.

Sterk vertegenwoordigd is de Saoedische kunstenaar Ahmed Mater, wiens serie met de gele koe onlangs in deze krant werd behandeld. Mater blijkt heel inventief in het omzeilen van het verbod op afbeeldingen van menselijke wezens in Saoedi-Arabië, onder andere door de toepassing van röntgenfoto’s, door hem ‘Illuminations’ gedoopt. Een prachtige serie werken toont de transformatie van een benzinepomp met slang tot een menselijke figuur (in röntgen) die een pistool tegen zijn hoofd zet.

Interessanter nog is het werk van Abdulnasser Gharem, kolonel in het leger van Saoedi-Arabië, die zich heeft toegelegd op grote tableaus, geheel vervaardigd uit de rubbertjes van stempels. Op het eerste gezicht zien ze er vooral egaal grijs uit, maar bij nadere beschouwing bevatten de tableaus allemaal boodschappen – kleine teksten zowel in het Engels als het Arabisch, of een vliegtuigje dat de Twin Towers binnenvliegt.

De in Nederland wonende Iraakse kunstenaar Nedim Kufi heeft zich toegelegd op de manipulatie van oude familiefoto’s, met beklemmend resultaat. Hij is naar eigen zeggen als Irakees in Nederland eigenlijk onzichtbaar en zet die bewering kracht bij in een serie waarin je hem eerst als klein jongetje op het dak van zijn ouderlijk huis of naast zijn moeder ziet staan. Op een tweede versie van dezelfde foto is hij dan plotseling verdwenen.

Een min of meer gevestigde naam is de Egyptisch-Duitse Susan Hefuna, wier werk in 2009 op de Biënnale van Venetië hing. Haar thema zijn de ‘mashrabbiya’. Deze rasterachtige ramen van hout bieden verkoeling en tegelijkertijd beschutting tegen blikken van buiten. Mooi zijn vooral twee tekeningen waarop Hefuna een gelaagd spel speelt met het rastermotief.

Een galerie-expositie als deze maakt nieuwsgierig naar wat er in het Midden-Oosten nog meer te beleven valt, en wat de invloed is van de huidige gebeurtenissen op de contemporaine kunst uit het Midden-Oosten, die in Nederland maar zelden te zien is. Welk museum durft?

Raymond van den Boogaard

Belletjes in bad

Danielle Kwaaitaal: SoloshowT/m 25 juni in Flatland Gallery, Lange Nieuwstraat 7, Utrecht. Inl 030-2315181 www.flatlandgallery.com

Een jonge naakte vrouw zweeft in helderblauw water. Haar linkerbeen is gestrekt, haar rechterhand raakt subtiel haar rechterknie. Danielle Kwaaitaal maakte dit werk, getiteld Flo in 2004.

In Flatland Gallery, gevestigd in een oude school in een binnentuin achter de Oude Gracht in Utrecht, is een solotentoonstelling te zien met werk van Danielle Kwaaitaal (1964). De galerie toont werk uit alle series, waaronder Studies of Angels(2009), Bubbling (1994), Bondscene/curve(2004) en Whispering waters (2009).

Na haar afstuderen aan de Rietveld Academie werd Kwaaitaal voor het eerst bekend met de serie Bodyscapes (1992), extreme close-ups van delen van haar eigen lichaam. Tepels lijken er op spaceshuttles, uitvergrote knokkels van vingers roepen een beeld op van een zinderende zandwoestijn. Kwaaitaal werkte als een van de eersten met de techniek van paintbox, de begintijd van het digitaal bewerken van foto’s. Dat leverde toentertijd gefronste wenkbrauwen op in de kunstwereld.

In de jaren negentig, toen Kwaaitaal als veejay in de internationale dancescene optrad, was ze al gefascineerd door de verleiding en aantrekkingskracht van de vrouw. Op videofilmpjes die tijdens haar optredens werden vertoond, zie je vrouwen met grote rode zwoele lippen die suggestieve bewegingen maken.

In de serie Bubbling uit 1995 combineerde Kwaaitaal water, lucht en delen van het vrouwelijk lichaam tot intrigerende beelden die herinneringen oproepen aan een dag aan het strand, compleet met zandkorrels, zilte lucht, geopende oesters en bubbels in de golven.

Het mooiste vind ik het jongste werk van Kwaaitaal uit de serie Whispering Waters uit 2009. Tegen een donkere achtergrond drijven of zweven godinnen in doorschijnende gewaden die speciaal voor de opname zijn gemaakt. Het werk is superstrak en helder en verbeeldt een peilloze donkere diepte. Kwaaitaal vertelt dat deze opname is gemaakt in een speciaal bassin dat voor schoonspringen wordt gebruikt en dus heel diep is. „We hebben zwarte ondoorzichtige wanden in het water laten zakken, zodat je geen schittering van het water meer kunt zien.”

De cameraman heeft een vaste plek in het water en die blijft beneden met behulp van zuurstofflessen. Kwaaitaal gebruikt geen zuurstof – de belletjes zouden het beeld verstoren – maar zwemt op en neer om adem te halen. Ze vertelt dat ze schoonzwemsters heeft ingehuurd die heel precies en heel stil in het water de aanwijzingen kunnen volgen. „Dit is een heel andere techniek dan voor Flo”, vertelt ze. „Daar zijn de opnames gemaakt in een sportfondsenbad en zijn de tegels en de schittering juist goed zichtbaar. De meisjes konden minder goed zwemmen en veroorzaken belletjes in het water.” Het lichtplan, de regie en de planning vergen veel voorbereiding. „Ik streef naar perfecte beelden, maar soms komt een mooi beeld ook toevallig tot stand.”

Marion van Eeuwen

Nieuw

Cokkie Snoei

Vijf jaar werkte t Pieter Hugo (Kaapstad), aan zijn serie foto’s gewerkt, getiteld 'Permanent Error'. In een buitenwijk

van Accra, ofwel in 'Sodom en Gomorrah' zoals de bewoners deze

buitenwijk van de hoofdstad van Ghana ook wel aanduiden, bevindt

zich de allergrootste dump plaats voor computer; voornamelijk

afkomstig uit Europa. Hazenstr 11. A’dam tot 3/7. Mauritsweg 55, R’dam tot 2/7. www.cokkiesnoei.nl

David Bade

Bij Galerie Nouvelles Images in Den Haag zijn van 28 mei t/m 28 juni schilderijen en werk op papier te zien van David Bade, Hamid El Kanbouhi en Martin McMurrey te zien. Van de twee eerste kunstenaars wordt ook sculptuur geëxposeerd. Westeinde 22. Inl www.nouvellesimages.nl