Er is genoeg voor iedereen. Op naar de 10 miljard mensen

De rijkste 650 miljoen mensen verdienen honderd keer meer dan de armste 650. Als zij 1 procent minder consumeren kunnen er weer 650 miljoen mensen bij. Denk daar maar over na als je vakantiegeld gestort wordt.

Leidseplein in Amsterdam. Foto Dijkstra

De rijkste 650 miljoen mensen verdienen honderd keer meer dan de armste 650 miljoen. Als zij 1 procent minder consumeren kunnen er weer 650 miljoen mensen bij. Denk daar maar over na als je vakantiegeld gestort wordt.

Deze berekening hanteert Charles Kenny, onderzoeker bij denktank New America Foundation, in het tijdschrift Foreign Policy. Hij moet niets hebben van de misantropische leer van Thomas Malthus, de Britse econoom en demograaf die in 1798 al waarschuwde voor overbevolking.

De malthusiaanse theorie houdt in dat de groei van de bevolking exponentieel is en die van de voedselproductie lineair. Land, dat ontgonnen kan worden, is hierin de beperkende factor. Als de bevolking de voedselproductie overtreft komt er een catastrofe, aldus Malthus. De geleerde had echter niet voorzien dat de industriële revolutie de voedselproductie ook exponentieel zou laten stijgen. Per hoofd van de bevolking is er nu zelfs meer te eten dan in 1798.

Niemand vindt zichzelf overbodig
Onze mensvriendelijkheid is lokaal gebonden, schrijft Kenny. Allereerst zijn we zeer tevreden met onze eigen aanwezigheid op aarde, zo wijzen geluksmonitoren uit. Ook in Bangladesh noemt 85 procent van de mensen zich gelukkig, ondanks de lage inkomens en slechte gezondheid aldaar. Wereldwijd is zelfmoord een zeldzame doodsoorzaak, laten statistieken van de Wereldgezondheidsorganisatie zien.

Algemeen kunnen we dus aannemen dat weinig mensen vinden dat hun familie wel wat kleiner had mogen zijn, schrijft Kenny. En hoe meer vrienden, hoe meer vreugde. Maar als het gaat om mensen die we niet kennen, veranderen we in mensenhaters. De Verenigde Naties verwachten dat de Afrikaanse bevolking in 2100 verdrievoudigd is. “Maar volgens Amerikanen zou het juist beter zijn als de bevolking in Afrika afneemt. Ze vrezen dat meer mensen vandaag een slechter leven voor morgen beloven.”

Overconsumptie is het echte probleem
Ja, die bevolkingsgroeisceptici wijzen allemaal naar uitputting van fossiele brandstoffen. De belasting van het milieu en het opraken van grondstoffen zijn inderdaad reden tot zorg, erkent Kenny. Maar hij vertikt het om de bevolkingsgroei daarvan de schuld te geven. Kijk maar naar het Bruto Binnenlands Product, schrijft hij. Wereldwijd is dat de afgelopen eeuw met een factor 24 gestegen. “De groeiende consumptie per persoon is dus het probleem. En dat is natuurlijk niet de schuld van de Afrikanen, maar van de welvarende landen die vrijwel alle consumptie op zich nemen.”

Wie toch nog wil inzetten op het remmen van de bevolkingsgroei kan zich volgens Kenny beter richten op de 80 miljoen ongewenste zwangerschappen, veroorzaakt door slechte toegang tot anticonceptie. Daarbij, en dat klinkt misschien tegenstrijdig, remt het terugdringen van kindersterfte de bevolkingsgroei af. Volgens Kenny is er namelijk een verband tussen het geboorte- en sterftecijfer: hoe groter de kans op overlijden in de kindertijd, hoe meer kinderen ouders nemen om het nageslacht veilig te stellen.

Bevolkingspolitiek wijst Kenny stellig af. Uit een studie van Yale University (2009) blijkt namelijk dat kinderen zonder broertjes of zusjes het slechter doen op school. Conclusie: hoe meer kinderen, hoe beter de kwaliteit van leven van ieder afzonderlijk. Die kinderen hebben meer kans op een welvarend bestaan en hechten minder belang aan een groot gezin.

Aan degenen die vasthouden aan het idee dat bevolkingskrimp goed is voor volgende generaties, heeft Kenny een duidelijke boodschap. “De bevolking kleiner maken is niet de oplossing. Je kunt beter campagne voeren tegen verstedelijking, kolencentrales en Hummers. Maar laat de mensen met rust.”

Eerder in deze serie:
Wees nu eens echt principieel. Eet uit de vuilnisbak
Vegetariërs maken een enorme denkfout
Ook ontwikkelingsorganisaties en media vermarkten Dag des Oordeels