Seksvideo's verlevendigen Turkse campagne

Seksvideo’s en achterklap overheersen de Turkse verkiezingscampagne. Als de strategie van chantage werkt kan regeringspartij AKP na de verkiezingen eigenhandig de grondwet veranderen.

Aan amusement is geen gebrek in de campagnes voor de Turkse verkiezingen op 12 juni. De kijkers konden zich de afgelopen weken kostelijk vermaken met het gestuntel van de leider van de op een na grootste oppositiepartij, de nationalistische MHP, die het woordje „biscuit” maar blijft uitspreken als „piskiviet” en geregeld struikelt over het lastige „arabeskmuziek” dat hij steevast uitspreekt als „arabeks”.

Maar Devlet Bahceli moest dit weekeinde erkennen dat het voortbestaan van zijn partij nu serieus wordt bedreigd, en dat de gevolgen voor de politiek na 12 juni reusachtig kunnen zijn.

Afgelopen zaterdag moesten zes vooraanstaande leden van zijn partij ontslag nemen nadat een website had gedreigd meer video’s te publiceren waarop de mannen druk in de weer zijn met vrouwen die niet hun echtgenotes zijn. Vier andere leden van de partij moesten deze maand al aftreden nadat de website farkliulkuculer.com seksvideo’s had gepubliceerd. De video’s bewijzen dat de nationalistische en religieuze MHP niet de bewaker van goede zeden is, zoals ze in de campagnes claimt.

De video’s zijn meer dan alleen kinderachtige pesterijen. De MHP is ervan overtuigd dat de regerende AKP van premier Erdogan achter de video’s zit en wordt daarin gesteund door de meeste Turkse kranten die dit weekeinde koppen gebruikten als „samenzweringen” en „chantage”. Premier Erdogan noemde die beschuldigingen gisteren „waanideeën”. Alle opiniepeilingen voorspellen dat de conservatieve AKP de verkiezingen voor de derde keer op rij gaat winnen, maar de partij wil meer dan de overwinning.

Al sinds het aantreden van de islamitisch georiënteerde partij in 2002 spreekt de AKP over het veranderen van de dertig jaar oude grondwet, een product van de generaals die in 1980 de macht grepen. Een omstreden wetsartikel stelt dat politieke partijen ten minste 10 procent van de stemmen moeten halen om in het parlement te komen. Als de MHP er in deze verkiezingen niet in slaagt 10 procent van de kiezers aan zich te binden, worden de stemmen voor de partij verdeeld onder de winnaars en zou de AKP zich kunnen verzekeren van een tweederdemeerderheid in het parlement. De regeringspartij zou dan eigenhandig de grondwet kunnen veranderen. Dat is een gruwel in de ogen van de partijen (en generaals) die zich jarenlang opwierpen als de poortwachters van het seculiere karakter van Turkije, stevig verankerd in de oude grondwet.

De vraag is of de vermeende chantage werkt. De MHP kreeg afgelopen dagen steun uit onverwachte hoek. De grootste oppositiepartij CHP keurde de publicatie van de video’s af. Het verlaagt het niveau van het verkiezingsdebat, vindt de nieuwe leider Kemal Kilicdaroglu.

Dat klonk oprecht, maar Turkije weet dat Kilicdaroglu zijn positie te danken heeft aan dezelfde achterklap. Zijn voorganger Deniz Baykal moest aftreden toen een verborgen camera hem snapte in een hotelkamer met een medewerkster van de partij.

Niet alleen de carrières van Turkse politici lijden onder lekken, ook belangrijke economen. De New York Times trok donderdag een streep door de kansen van de Turkse econoom Kemal Dervis, die dagenlang werd genoemd als mogelijke opvolger van Dominique Strauss-Kahn als directeur van het Internationaal Monetair Fonds. Dervis was de architect van het succesvolle hervormingsprogramma dat na 2001 de Turkse economie redde. Maar na beschuldigingen in de Amerikaanse krant dat hij een affaire zou hebben gehad met een getrouwde medewerkster van het IMF werd zijn deelname aan de race beëindigd.

Ook columnisten als Mehmet Ali Birand vragen zich af of de methode van chantage in de strijd om de Turkse kiezers wel zo effectief is. „Nu lijkt de MHP het slachtoffer. De tapes hebben het tegenovergestelde effect. Het grote publiek denkt anders.” Peilingen laten zien dat de MHP in de afgelopen dagen al weer twee zetels is geklommen in de peilingen. Hoe meer leider Bahceli over zijn woorden en schandalen struikelt, hoe meer de kiezer voor hem valt.