De Uitspraak: Mag Elsevier reacties verwijderen van webbezoekers vanwege hun politieke kleur?

Mag de website van opinieweekblad Elsevier alle reacties verwijderen van een lezer omdat die een andere politieke opvatting heeft, namelijk D66 ? Met commentaar van NJB-medewerkers Egbert Dommering, advocaat en hoogleraar informatierecht in Amsterdam en Leo van der Wees, onderzoeker in aan het Tilburg Institute for Law Technology and Society en directeur van www.recht.nl , het internetportaal voor juristen.

De Zaak. Een bezoeker van het internetforum van Elsevier reageert op een bericht over het ontslag van een lerares die als moslima weigerde handen te schudden. Hij vindt dat een ‘onnozel feit’ en schrijft dat de school is gezwicht voor een klimaat waarin je ‘voor je het weet’ te boek staat als ‘linkse multiculturalist’. En ‘krijg je alle rechtse media met Elsevier voorop over je heen’. Deze reactie wordt verwijderd. Alle reacties die deze bezoeker eerder plaatste worden alsnog geschrapt. En hij wordt geblokkeerd als deelnemer aan toekomstige discussies op het forum.

De man zoekt contact met de redactie, maar krijgt geen antwoord. Daarop dient hij een klacht in bij de Commissie Gelijke Behandeling. Hij vindt dat het blad verboden onderscheid maakt op grond van politieke gezindheid.

Speelt politiek een rol? De internetbezoeker zegt dat hij D66 steunt en zich in de Elsevier discussies mengt om daar een ‘ander geluid’ te laten horen. De redactie erkent dat de man is geblokkeerd, maar weigert ‘principieel’ uit te leggen waarom. Volgens het blad omvat de persvrijheid het recht om bezoekers te weigeren „ook als dat verband zou houden met de politieke kleur van een reactie”. De Commissie constateert dat Elsevier niet betwist dat het D66 geluid om politieke redenen is geweigerd.

Welke regelgeving is van belang? De Algemene wet gelijke behandeling verbiedt „het maken van onderscheid op grond van politieke gezindheid bij het aanbieden van of verlenen van toegang tot diensten”. De persvrijheid en de vrijheid van meningsuiting staan in de grondwet (art. 7) en het EVRM (art. 10).

Hoe motiveert Elsevier de weigering?

Het blad vindt dat persvrijheid een leeg begrip wordt als media verplicht zouden zijn om alle politieke kleuren op de website te accepteren. Het bestaansrecht van media is volgens Elsevier namelijk gelegen in de „rangschikking naar kleur”. Het in standhouden van die identiteit is een fundamentele vrijheid en „reacties van derden kunnen (daarop) een negatief effect” hebben. Het niet plaatsen van reacties en ingezonden brieven zonder motivering of verantwoording valt binnen die vrijheid.

De klager wordt door Elsevier ook niet gedupeerd omdat hij keus heeft uit een „onuitputtelijke hoeveelheid mogelijkheden” om zijn mening te geven. „Dat geldt zeker op internet”.

Welke maatstaf hanteert de Commissie? Die weegt het recht om tegen discriminatie te worden beschermd af tegen de persvrijheid. Die mag volgens vaste regelgeving alleen worden beperkt als dat ‘noodzakelijk is in een democratische samenleving’.

Is het voor de democratie dus nodig dat Elsevier wordt verplicht alle meningen toe te laten? Het antwoord luidt nee. Blad en website hebben een ruime vrijheid om zelf te beslissen over hun identiteit en de manier waarop ze hun doelgroep bereiken. „Het weigeren van bepaalde reacties behoort tot deze keuzevrijheid”. De reageerder heeft daarentegen geen afdwingbaar recht om zijn mening op fora van eigen keuze te laten horen. Er zijn immers „internetfora waar hij wel zijn reacties kan geven”.

De uitspraak (no. 2011 69) is hier te vinden.

Reageren? Nuanceren en argumenteren verplicht. Volledige naamsvermelding.