Wéér een plaag in Kootwijkerbroek

Boeren in Kootwijkerbroek wachten angstig op het oordeel over hun kippen. Worden ze geruimd? „Voorspoed en ongeluk, het gebeurt zonder dat we er iets over te zeggen hebben.”

In Kootwijkerbroek is vogelgriep aangetroffen. Geen kip mag het erf af. Foto Evelyne Jacq Europa, Nederland, Kootwijkerbroek, 13-05-2011. Foto Evelyne Jacq. In Kootwijkerbroek (Gelderland) is een biologisch pluimveebedrijf met 8.800 legkippen geruimd vanwege vogelgriep. Het gaat om een milde (laagpathogene) variant van het type H7.Omdat een laagpathogene H7 variant kan muteren tot een hoogpathogene (zeer besmettelijke en voor kippen dodelijke variant), moet het bedrijf zowel bij een laag- als een hoogpathogene variant worden geruimd. Dit gebeurt op basis van Europese regels. De nieuwe Voedsel en Waren Autoriteit heeft op donderdag de ruiming uitgevoerd. Die is op vrijdag afgerond. Vanaf donderdag 12 mei, 17.30 uur geldt er in een zone van drie kilometer rond het bedrijf een vervoersverbod voor pluimvee, eieren, pluimveemest en gebruikt strooisel. Binnen de zone van drie kilometer zitten bijna 60 andere pluimveebedrijven. De besmetting komt hoogstwaarschijnlijk van wilde vogels die het virus met hun ontlasting uitscheiden. Boer martijn Bloemendal krijgt de veearts en een assistant op bezoek op zijn kip en koeienbedrijf om monster te nemen van de kippen om vast te stellen of de vogels besmet zijn.
In Kootwijkerbroek is vogelgriep aangetroffen. Geen kip mag het erf af. Foto Evelyne Jacq Europa, Nederland, Kootwijkerbroek, 13-05-2011. Foto Evelyne Jacq. In Kootwijkerbroek (Gelderland) is een biologisch pluimveebedrijf met 8.800 legkippen geruimd vanwege vogelgriep. Het gaat om een milde (laagpathogene) variant van het type H7.Omdat een laagpathogene H7 variant kan muteren tot een hoogpathogene (zeer besmettelijke en voor kippen dodelijke variant), moet het bedrijf zowel bij een laag- als een hoogpathogene variant worden geruimd. Dit gebeurt op basis van Europese regels. De nieuwe Voedsel en Waren Autoriteit heeft op donderdag de ruiming uitgevoerd. Die is op vrijdag afgerond. Vanaf donderdag 12 mei, 17.30 uur geldt er in een zone van drie kilometer rond het bedrijf een vervoersverbod voor pluimvee, eieren, pluimveemest en gebruikt strooisel. Binnen de zone van drie kilometer zitten bijna 60 andere pluimveebedrijven. De besmetting komt hoogstwaarschijnlijk van wilde vogels die het virus met hun ontlasting uitscheiden. Boer martijn Bloemendal krijgt de veearts en een assistant op bezoek op zijn kip en koeienbedrijf om monster te nemen van de kippen om vast te stellen of de vogels besmet zijn. Evelyne Jacq

Jannetje Koelewijn

,,Eh… 13… 19… 20… 25… 16… Verdomme, nou gooi ik ze door elkaar.”

,,Nee, nee, rustig doorgaan. Hier… 21… 22…”

Naast elkaar aan de keukentafel: dierenarts Paul Waijers (28) en dierenarts Ad Bax (64). Ze hebben een T-shirt en een trainingsbroek aan. Straks, al ze hier weer weg zijn, worden die verbrand. Nieuwe kleren, volgende boerderij.

Op de keukentafel: dozen, formulieren, heel veel formulieren, stickers met barcodes, buisjes met kippenbloed, buisjes met slijm uit honderdtwintig kippenkelen, buisjes met slijm uit evenzoveel kippenkonten.

Tegenover hen: boerin Teunie Bloemendal (50) en haar dochter Dillyanne (23). Ze is vernoemd naar haar grootmoeder, die in het oude deel van de boerderij woont. Zij heet Dirkje.

Kootwijkerbroek, gisterochtend. De nacht ervoor zijn de 8.800 biologische legkippen van de buurman vernietigd (vogelgriep) en nu nemen de mannen van de Voedsel en Waren Autoriteit monsters van de 39.000 legkippen van boer en boerin Bloemendal. De monsters gaan zo naar het laboratorium.

„Even kijken”, zegt Ad Bax. ,,Dit zijn dus eh… de cloacaswabs uit hok 1 en dit zijn de tracheaswabs uit hok 1.” Hij stopt ze bij elkaar in een plasticzak en zet er een grote 1 op.

„Cloaca?”, vraagt de boerin.

„Anus”, zegt Ad Bax.

„Ze wilden niet meer vreten”, zegt de boerin. Ze bedoelt de kippen van de buurman. „Dan weet je het wel.” Ze ziet de beelden van de vogelpestuitbraak in 2003 weer voor zich. Toen werden al hun kippen ook vernietigd. „Ze vielen zo voor je ogen om – dood.”

Er waren toen boeren in Kootwijkerbroek die zeker wisten dat het vogelpestvirus met opzet was verspreid door Haagse ambtenaren, in opdracht van Haagse en Brusselse politici. Het moest maar eens afgelopen zijn met de pluimveehouderij op de Veluwe.

Twee jaar daarvoor, in 2001, waren alle koeien en kalveren in Kootwijkerbroek en de wijde omtrek vernietigd, omdat er bij één kalf mond- en klauwzeer was vastgesteld. Tenminste, volgens de inspecteurs was het mond- en klauwzeer. Volgens de boeren was het iets onschuldigs. De mobiele eenheid moest er aan te pas komen om hen te kalmeren.

Diep gereformeerde boeren, in opstand tegen de overheid. Ze beriepen zich op Romeinen 13: alle gezag is van God en daar mag een mens zich niet tegen verzetten, behálve als dat gezag overduidelijk uit den boze is.

Boer Martijn Bloemendal (54) komt de keuken binnen met een print van de nieuwsbrief die hij net van de Land- en Tuinbouw Organisatie ontvangen heeft en begint voor te lezen. „In het beperkingsgebied liggen 31 legbedrijven met 26.300 biologische hennen, 203.000 hennen met uitloop, 223.000 scharrelhennen…” Hij pakt zijn rekenmachine. „Meer dan een miljoen dieren.”

Ze zullen allemaal vernietigd worden als het bij zijn buurman gevonden virus hoogpathogeen (zeer ziekteverwekkend) blijkt te zijn. Dan zullen de ruimers met hun vergassingsapparatuur vanmiddag al bij hem op het erf staan.

„Maar ik denk dat het laagpathogeen is”, zegt de boer.

„O ja?”, vraagt dierenarts Paul Waijers. „Waarom?”

„Omdat het biologische kippen waren. Die zijn taaier.”

„Nee hoor”, zegt Paul Waijers. „Als het een nieuw virus is, dan zijn biologische kippen net zo gevoelig.”

De boer bijt op zijn wijsvinger. Hij vertelt dat hij vorige week nog met de buurman op een open avond is geweest, bij een boer met een nieuwe stal. Alle kippenboeren uit de buurt waren daar. „Dus als het hoogpathogeen is…”

„Ik heb oorpijn”, zegt de boerin.

„Ik ook”, zegt haar dochter Dillyanne. „De hele week al.”

„Er hoeft maar één vogel over te vliegen die wat laat vallen en eh…”, zegt de boer. Hij bijt weer op zijn vinger.

Dierenarts Ad Bax vraagt vriendelijk of Martijn Bloemendal de formulieren wil ondertekenen. „Of weigert u?”

Er zijn boeren in Kootwijkerbroek die nog steeds zo boos zijn dat ze nóóit meer iets voor de overheid ondertekenen. Maar deze boer pakt zijn pen en zet zijn handtekening.

„Hartelijk dank”, zegt de dierenarts. „Namens de VWA: hartelijk dank.”

„Toen met het zogenaamde mond- en klauwzeer werden ambtenaren aangevallen”, zegt de boer. „Dat vond ik te ver gaan.”

De dierenartsen gaan weg en de boerin zet borden op tafel voor het middageten. Ze bakt eieren.

„Mijn broer heeft net te horen gekregen dat hij maagkanker heeft”, zegt de boer. ,,Dat is erger. En een vriend van mijn zoon, een jongen van 17, is gisteren met de trekker verongelukt. Dat is ook erger.”

„Het is vandaan vrijdag de dertiende”, zegt zijn dochter.

„Mensen denken tegenwoordig maar dat ze alles kunnen regelen”, zegt de boer. „Maar zo is het niet. Regen en zonneschijn, voorspoed en ongeluk, het gebeurt zonder dat we er iets over te zeggen hebben.”

Denkt hij dat de vogelpest in 2003 met opzet verspreid was? En dat virus nu misschien weer…

„Nee”, zegt hij. „Dat heb ik nooit gedacht. Maar toen met die MKZ, dat was wat anders. Die Brinkhorst, die dacht toen: mooi, we gooien de Veluwe leeg en we maken er natuurgebied van.” Laurens Jan Brinkhorst (D66) was in 2001 minister van Landbouw. „De Kootwijkerbroekers wachten nog steeds op eerherstel. Maar zo lang die man leeft, zal de waarheid nooit boven komen.”

Om tien over een belt dierenarts Ad Bax naar de boerderij. Hij meldt dat het virus dat bij de geruimde kippen is gevonden laagpathogeen is.

„Laagpathogeen”, roept de boer door de keuken. „Wat een opluchting.”

„Nu afwachten of ze iets bij onze kippen vinden”, zegt de boerin.

„Morgen”, zegt de boer. ,,Dat weten we op z’n vroegst morgen.”