Gered door de klok

Ik was niet de enige die Levon Aronian als favoriet beschouwde bij de kandidatenmatches in Kazan, en ook niet de enige die opmerkte dat favoriet zijn niet zo erg veel voorstelde in die korte matches van vier partijen.

Hij liet het een en ander glippen tegen Alexander Grisjtsjoek. In hun eerste partij stond hij gewonnen en ook in de derde rapidpartij van hun tiebreak, al was het toen niet zo makkelijk te zien. Aronian pakte die kansen niet, Grisjtsjoek kreeg minder kansen, maar pakte ze wel.

Anand zal het verloop van de kwartfinales met genoegen hebben aangezien. Hij hoeft volgend jaar niet tegen Aronian te spelen, van wie hij zo vaak verloren heeft, want die ligt er uit. Goed nieuws voor Anand was ook de uitschakeling van zijn oude rivaal Veselin Topalov. Bijna gebeurde hetzelfde met de andere oud-wereldkampioen in Kazan, Vladimir Kramnik, maar je kunt niet alles tegelijk hebben. Kramnik kroop door het oog van de naald.

Kramnik en Teimoer Radjabov maakten eerst vier klassieke partijen en toen vier rapidpartijen remise op een zo kalme manier dat het leek alsof de spelers onder verdoving waren. Toen kwamen de vluggertjes en daarin ging het veel opwindender toe.

Radjabov won de eerste, een mooie aanvalspartij. In het tweede vluggertje kreeg Kramnik een klein eindspelvoordeel, maar objectief gezien was de stelling remise, en bij remise zou Kramnik zijn uitgeschakeld. Radjabov zei achteraf dat hij toen het gevoel had dat hij nog slechts luttele seconden verwijderd was van kwalificatie voor de halve finale.

Toen, op een moment dat Kramnik nog 21 seconden bedenktijd had en Radjabov nog dertien – maar bij elke zet kregen ze er drie seconden bij – sloeg opeens de klok op tilt. Hij gaf alleen nog 00 aan, zoals voor het begin van een partij.

Er werd een nieuwe klok gehaald. Op videobeelden was te zien hoeveel bedenktijd Kramnik en Radjabov nog hadden, dus er kon gewoon verder gespeeld worden. Alleen had de strijd een heel ander karakter gekregen. Het oponthoud duurde dertien minuten. Opeens was er tijd om een strijdplan te bedenken. Hoe het was gegaan zonder het defect van de klok weten we niet. Nu ging het zo.

Kramnik-Radjabov. Hier sloeg de klok op tilt. Wits laatste zet was 60. Tc6-c7+ geweest en zwart had geantwoord met 60...Kg7-f6, een zet die iedereen waarschijnlijk had gedaan, maar die niet de beste is, omdat er later matmotieven ontstaan. Na het oponthoud volgde 61. Lc2 Td4 62. Lb3 Le7 63. Lc4 Td6 64. Kg2 Td2+ 65. Kf3 Td6 66. Ke4 Td8 Het was nog steeds remise als zwart hier 55...Td2 had gedaan. 67. Ld5 Td6 68. Tb7 Nu is zwart in zetdwang. Door de ongelukkige positie van de koning op f6 kan zwarts loper niet spelen wegens Tf7 mat. Zwart moet een pion opgeven. 68...Td8 69. Txb6+ Td6 70. Tb5 Het verlies van de b-pion zou nog niet erg zijn voor zwart, ware het niet dat nu ook nog zijn a-pion verloren gaat. 70...Ld8 71. Tb7 Le7 72. Ta7 Tb6 73. Txa5 Tb4+ 74. Kf3 Td4 75. Ta6+ Kg7 76. Le4 Td6 77. Txd6 Lxd6 78. a5 Lc5 79. a6 Kf6 80. Ke2 Wit gaat met de koning zijn a-pion ondersteunen; zwart gaf op.

Zo bleef Kramnik in de race. Hij won vervolgens het derde vluggertje, nadat Radjabov onderweg een remiseaanbod had geweigerd. In het vierde vluggertje stond Radjabov duidelijk beter, maar hij liet eeuwig schaak toe en was uitgeschakeld.

Je zou denken dat Radjabov na al deze rampen vuurspuwend het gebouw zou verlaten, maar hij gedroeg zich als een heer van stand. Op de persconferentie was hij graag bereid om ingewikkelde kwesties uit de partijen technisch toe te lichten.

Er werd natuurlijk gevraagd of hij vond dat het door de defecte klok kwam dat hij verloren had. Radjabov zei dat Kramnik waarschijnlijk ook onder normale omstandigheden het aanvalsplan met Le4-c2-b3 had gevonden, wat waar kan zijn, want Kramnik is een tovenaar als het aankomt op het verzilveren van minieme eindspelvoordelen.

Op een website schreef een schaakfan die de video van de persconferentie had gezien, dat de schakers al even professioneel zijn geworden als de tennisprofs, die altijd strooien met complimenten voor hun tegenstander. Die fan zou het liever wat woester en rauwer zien, denk ik.

Later vroeg een jounalist van Azerisport aan Radjabov of hij geen spijt had van de zes maanden voorbereiding die in luttele seconden in rook waren opgegaan. Ach, zo gaat het, zei Radjabov. „De ene dag raakt er een klok defect en een volgende dag stort er een kroonluchter naar beneden.”