Galeries

Vrolijke snuisterijen

Meschac Gaba: Souvenir Palace

T/m 11 juni in Galerie Lumen Travo, Lijnbaansgracht 314, Amsterdam. Inl: www.lumentravo.nl

Je zou verwachten dat werk van een internationaal gevierde kunstenaar als Meschac Gaba (1961), die deelnam aan de Biënnale van Venetië en de Documenta in Kassel en die al exposeerde in belangrijke musea als de Tate Gallery en het Centre Pompidou, onbetaalbaar zou zijn. Maar niets is minder waar, zo blijkt op zijn tentoonstelling Souvenir Palace in Galerie Lumen Travo in Amsterdam. Daar kun je al vanaf vijftien euro een echte Gaba kopen: een plastic zaklampje met de Britse vlag erop bijvoorbeeld, of een flessenopener in de kleuren van Gaba’s geboorteland Benin.

Gaba, opgeleid aan de Rijksakademie en al jaren in Nederland woonachtig, toverde de galerieruimte om in een heuse souvenirwinkel. Aan de muren hangen babykleertjes met opdrukken van bekende voetballers, op de grond staan zogenaamde ‘turkentassen’ met diverse kleurige opdrukken – alles uiteraard ‘made in Africa’. Teenslippers in alle maten en kleuren zijn voorradig, vooral die met het portret van president Obama schijnen in Afrikaanse landen zeer populair te zijn, aldus de galeriehouder. Er staan spaarpotten, kasten, deuren en zelfs hele biljarttafels die beschilderd zijn in de kleuren van Afrikaanse vlaggen. Kortom, zelden zo’n vrolijke en laagdrempelige galerie-expositie gezien als Gaba’s Souvenir Palace.

Natuurlijk wil Gaba met deze speelse presentatie serieuzere thema’s aanroeren: onderwerpen als culturele identiteit bijvoorbeeld, of de economische verhoudingen tussen Afrika en het Westen. Want waarom worden in souvenirwinkels toch altijd diezelfde nationalistische snuisterijen verkocht? Waarom houden Nederlandse toeristenshops nog altijd dat ouderwetse beeld van tulpen en klompen in stand? En is het niet vreemd dat die oer-Hollandse prullen allemaal ‘made in China’ zijn?

Om vergelijkbare redenen begon Gaba in 1997 zijn Museum of Contemporary African Art, een virtueel museum dat een tournee langs diverse Europese musea maakte. Daarmee wilde hij aankaarten hoe raar hij het vond dat Afrikaanse kunst nog steeds geen eigen museum had, terwijl deze wel steeds populairder werd op grote internationale tentoonstellingen. Ook bij zijn African Art Museum lokte Gaba het publiek naar binnen met laagdrempelige projecten, zoals de gouden fietsen die hij in 2002 verhuurde op de Documenta, of de houten legoblokken waarmee hij toeschouwers uitnodigde een gebouw voor zijn museum te ontwerpen.

Op deze galeriepresentatie blijft het werk van Gaba, dat feitelijk één grote ‘readymade’ is, net iets te veel een gimmick. Je voelt wel dat de kunstenaar diepere betekenislagen wil aanboren, maar de presentatie zelf is te vrijblijvend. Het is als toeschouwer moeilijk om voorbij die eerste vrolijke laag te kijken. Daarvoor is Gaba’s winkeltje simpelweg te leuk.

Sandra Smallenburg

Spelende kunstenaar

Homo Ludens – Act 1

T/m 2 juli in de Motive Gallery, Ms. Van Riemsdijkweg 41a, Amsterdam. Inl: www.motivegallery.nl

Alle mensen spelen. Zonder spel ontstaat niets, geen cultuur, geen politiek, niets. Dit is wat Johan Huizinga in 1938 in zwaardere bewoordingen beschreef in zijn boek Homo Ludens. Het werd omarmd door provo’s, kreatief therapeuten en kunstenaars als Constant. Maar volgens Petra Kuipers van Motive Gallery was Huizinga over kunstenaars minder te spreken. Kunst is namelijk ook gewoon werk – ordenen, problemen oplossen.

Ondanks Huizinga’s scepsis is de spelende mens sindsdien een thema voor heel wat kunstenaars. Motive Gallery toont een eerste uit een reeks exposities over de spelende mens – nog minstens twee afleveringen zullen volgen.

Van de zes internationale kunstenaars die de aftrap doen, hebben er een paar spellen ontwikkeld. Heman Chong knipt uit foto’s het middenstuk weg, zodat de beschouwer moet raden wat erop stond. Tine Melzer maakte een pak identieke speelkaarten, allemaal met aan beide kanten een achterkant. De spelers moeten dus doen alsof, ze moeten ‘spelen’ dat ze een kaartspel spelen. In het memoryspel van Aurélien Froment is juist geen enkel kaartje identiek. Ook daar moet je dus wat foezelen. Of mensen hier nu echt de vakantieavonden op de camping mee doorbrengen is twijfelachtig. Daarom stelde Froment een voorwaarde aan kopers: het mag niet worden geëxposeerd. Ze mogen het niet als pronkstuk – kunst – neerzetten om dan met de kinderen een kwartetspel te pakken.

Toch lijkt de tentoonstelling bepaald niet op Intertoys. De exposanten benaderen spel vooral als artistiek concept. De kaartspellen zijn als blokjes opgestapeld tot sculptuur. Het memoryspel hoort bij een rastervormige tafel. Chong maakte een kaft voor de scifiroman Star Maker (1937) van Olaf Stapledon – een geometrisch ontwerp. Zelfs als je het boek kent, blijf het kunstwerk cryptisch.

Die geometrisch abstracte benadering is historisch gezien niet vreemd: spelmethodes van houten blokken inspireerden ook Mondriaan en Le Corbusier. Dat leidde tot een abstracte esthetiek die eerder conceptueel (of zelfs dogmatisch) uitpakte dan feestelijk. Ook deze huidige kunst is vooral theoretisch. De tentoonstelling bestaat uit tekstkunst, gestapelde dozen, found footage, symbolische foto’s met een complex verhaal. In die zin is de tentoonstelling een puzzel – ook een soort spel – maar waarvan de uitkomst Huizinga gelijk lijkt te geven. Elk mens is een spelende mens, maar deze kunstenaars hebben te veel ballast om onbevangen mee te spelen.

Sandra Smets

Nieuw

Erin Shirreff

Twee nieuwe tentoonstellingen openen dit weekend bij Grimm Gallery in Amsterdam. Two Buildings met fotografisch werk van Erin Shirreff is t/m 22 mei te zien op Keizersgracht 82. Het filiaal van Grimm op de 1ste Jacob van Campenstraat 23-25 brengt werk van Ciaran Murphy onder de titel Equipment.

Inl: www.grimmgallery.com

Sierhuis en Snijders

In de gerestaureerde kosterswoning aan het Vincent van Goghplein in Zundert is een nieuwe galerie geopend. In aansluiting op de lopende Appel-

tentoonstelling in het Van GoghHuis toont Dom’Arte vanaf 5 mei in de Van Gogh Galerie een aantal werken van tijdgenoten van Karel Appel: de schilders Jan Sierhuis, Anton Martineau en Ad Snijders. Inl www.vangoghhuis.com