Een potje vastgoedfraude

Geld uitgeven dat via een omweg weer bij jou komt en horloges uitdelen. Zo fraudeer je met vastgoed.

Het criminele spel uitgelegd in drie spreekwoorden.

Een potje vastgoedfraude Een spel waar iedereen blij van werd. Totdat de spelregels uitkwamen. Witwassen, omkopen en rommelen met miljoenen. De zaak tegen hoofdverdachte Jan van V. begint vandaag. Illustratie Merlijn Draisma
Een potje vastgoedfraude Een spel waar iedereen blij van werd. Totdat de spelregels uitkwamen. Witwassen, omkopen en rommelen met miljoenen. De zaak tegen hoofdverdachte Jan van V. begint vandaag. Illustratie Merlijn Draisma Merlijn Draisma

De vent gaat voor de tent

Het belang van de vent ging voor de tent. Niet dat projectontwikkelaar Jan van V. alleen maar aan zichzelf dacht. Wie meedeed aan het spel dat hij als directeur bij Bouwfonds speelde, kon goed verdienen. Geen gekrabbel voor een paar 1.000 euro. Nee, serieus geld. Van V. verdeelde tonnen, miljoenen. Geld dat afkomstig was van Bouwfonds.

Na zijn vertrek bij Bouwfonds ging Jan van V. voor zichzelf aan de slag. En toen kocht hij onder meer grote pakketten vastgoed van het Philips Pensioenfonds. Die knipte hij op, hij zocht huurders, liet sommige gebouwen renoveren en verkocht de zaak weer door.

Jarenlang was het spel goed gegaan. Niemand deed moeilijk. Van V. leverde goed werk. Het resultaat was tastbaar. Door heel Nederland werden gebouwen opgeleverd, soms met een spectaculaire happening. Die waren dan georganiseerd door Nico Vijsma, zijn aangetrouwde oom die als adviseur bij Bouwfonds werkte. Iedereen verdiende geld. Aannemers, onderaannemers, architecten, makelaars, noem maar op. Dus was iedereen blij.

Tot 13 november 2007. Toen deden honderden opsporingsambtenaren invallen op 54 plekken in Nederland, Zwitserland en België. De nette, gerespecteerde vastgoedhandelaren werden opgepakt. De administratie werd meegenomen en er werd beslag gelegd op bankrekeningen, vastgoed en luxe goederen. De verdenkingen? Omkoping, valsheid in geschrifte, witwassen en de vorming van een criminele organisatie met projectontwikkelaar Jan van V. als het brein.

De verdachten zouden voor tientallen miljoenen gerommeld hebben met vastgoed van Bouwfonds en Philips Pensioenfonds. Door omkoping werden deals gegund. Vastgoed werd volgens justitie voor te lage prijzen verkocht. Daarna werd het tegen mooie prijzen doorverkocht. De miljoenenwinsten werden verdeeld.

Afgelopen maanden kwamen verschillende verdachten al voor de rechtbank in Haarlem. Vandaag begint de inhoudelijke behandeling van de zaak tegen hoofdverdachte Jan van V..

Potjes vullen en leeghalen

In de praktijk werkte het zo. Bouwfonds Vastgoed Ontwikkeling waarvan Jan van V. directeur was, had een project. De medewerkers van Jan van V. sloten dan contracten met allerlei mensen om dat project te realiseren. Maar om zaken te mogen doen met Bouwfonds, moesten die mensen wel meedoen aan het spel van Jan van V. En dat hield in dat zij een winstdelingsovereenkomst sloten met de vennootschap van Nico Vijsma. Van het geld dat die partijen dan van Bouwfonds ontvingen, moesten ze gedeeltes aan Vijsma doorbetalen. Die maakte het grootste gedeelte weer over naar Jan. En zo stroomden bij hem miljoenen binnen.

Zo creëerde hoofdverdachte Jan van V. volgens justitie potjes bij andere bedrijven, die hij eerst liet volstoppen met geld van Bouwfonds en daarna weer liet leeghalen. En dan kreeg iedereen die mee had gedaan zijn deel.

Maar er werd ook verdiend aan gebouwen die nooit gebouwd werden, zoals de Coolsingeltoren die in Rotterdam moest verrijzen. Het gebouw is er nooit gekomen, maar toch zijn er miljoenen mee verdiend.

Dat werkte zo: als directeur van Bouwfonds Vastgoed Ontwikkeling sloot Jan van V. in 1999 een overeenkomst met de twee kleine projectontwikkelaars Maarten M. en Rob W. uit Capelle aan den IJssel. De twee mannen boden aan voor 4 miljoen gulden de Coolsingeltoren te ontwikkelen (niet bouwen) en de directie te voeren. Maar Van V. stelde namens Bouwfonds voor er maar circa 13,8 miljoen gulden van te maken.

In juni dat jaar vroeg Van V. de twee mannen om ook vast een factuur van 1.250.000 gulden bij Bouwfonds in te dienen, onder het kopje ‘voorbereidingskosten planontwikkeling’. De twee bedragen werden keurig overgemaakt. En zo betaalde Bouwfonds in totaal ruim 15 miljoen gulden voor het ontwikkelen van een gebouw dat uiteindelijk nooit werd gerealiseerd.

Maar een groot deel van al dat geld mochten de twee projectontwikkelaars niet zelf houden. Nee, van dat geld dat zij van Bouwfonds hadden gekregen, moesten allerlei mensen betaald worden uit het netwerk van Jan van V.. Dus ontvingen Maarten M. en Rob W. opeens allerlei facturen voor verzonnen werkzaamheden. De twee kleine projectontwikkelaars uit Capelle aan den IJssel betaalden netjes de facturen en werden in 2009 als eerste veroordeeld in de vastgoedfraudezaak. Ze werden veroordeeld tot zestien maanden cel.

Iemand aan je kar binden

Gunnen, daar draait het om in het vastgoed. En directeur Will F. van de vastgoedtak van het Philips Pensioenfonds had een boel vastgoed van het pensioenfonds te vergeven. Hij stond bekend als nurks en nors. Maar wie zaken met het Philips Pensioenfonds wilde doen, kon tussen 2002 en eind 2006 niet om hem heen. Will F. was de baas en besloot van wie Philips vastgoed kocht en aan wie Philips vastgoed verkocht.

In die periode verkocht het Philips Pensioenfonds grote pakketten vastgoed: kantoren, winkels, woningen. Maar Will F. kon ook een mooie opdracht gunnen aan een projectontwikkelaar voor een nieuwbouwproject waarin het Philips Pensioenfonds een aantrekkelijke belegging zag.

Directeur Will F. had zo zijn voorkeuren. Een kleine selecte groep vastgoedhandelaren mocht zaken met hem doen. Maar niet zomaar, volgens justitie. Nee, Will F. en ook zijn opvolger Rob L. hebben zich volgens justitie op grote schaal laten omkopen door onder anderen hoofdverdachte Jan van V., van Bouwfonds. En daarmee hebben ze de bijna 130.000 pensioengerechtigden van Philips volgens justitie benadeeld.

Will F. was een liefhebber van Formule-1-wedstrijden. Zo ging hij in mei 2005 naar de grand prix van Monaco op kosten van hoofdverdachte Jan van V.. Alles was tot in de puntjes verzorgd: privévliegtuig, luxe hotelovernachting, kaartjes voor de race en heerlijke diners. Will F. genoot van alle weelde die hem werd aangeboden. Rob L. liet zich volgens justitie ook twee peperdure horloges van JaegerLeCoultre toestoppen.

Jan van V. zei gisteren in een interview met NRC Handelsblad dat dat de gewoonte was. „Wilde je met iemand praten, zat zijn agenda altijd vol. Maar gaf je hem bijvoorbeeld een horloge, dan was er ineens wel een gaatje vrij.” Iemand aan je kar binden, noemde Van V. dat. „Gewoon zorgen dat iemand wat beter zijn best voor je zou doen.”

Daarnaast kregen Will F. en Rob L. volgens justitie ook geld in ruil voor het gunnen van vastgoeddeals. Will F. zou in totaal 10,5 miljoen euro ontvangen hebben en een belofte hebben gekregen voor nog eens 23 miljoen euro. Rob L. heeft volgens justitie ruim 4,3 miljoen euro ontvangen. Beide mannen hadden een Zwitserse bankrekening waar justitie forse geldbedragen aantrof. Veel te veel voor mannen met een salaris van niet meer dan 1 ton netto.